Zaproponuj budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną innym: Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych. Potrzebna pomoc – materiały do budowy domu

IM000133

Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych. Ziarno jako słońce ujawnia swoją symbolikę w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną

KOSTKI ŚWIATA.

Serdecznie polecamy edukację

                                       – w zakresie

budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną

to zespolenie niebiańskiej i ziemskiej połowy świata.

 

słońce

wiedza

ziemia

złoto

zboże

towary

narzędzia

sojusznicy

słoma, glina, drewno

budynek z kostek słomianych tynkowanych gliną

owoce, zwierzęta, wyroby ze słomy, wyroby z gliny,

rolnictwo, ziołolecznictwo, myślistwo, łucznictwo, pszczelarstwo, plecionkarstwo, zabawkarstwo, młynarstwo, wiertnictwo, tkactwo

złociste jaja, złote rogi, złocisty miód, gliniane zabawki, złocisty chleb, złocisty miecz, złociste diamenty, złociste pręciki, złociste instrumenty, złociste tkaniny,

muzea ziemi i darów od natury, muzea przyrody

parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody

ziemia

slonce

niebo

SŁOŃCE

złociste jaja

złote rogi

złociste pręciki

złocisty miecz

instrumenty

złocisty miód

złociste mleko

gliniane zabawki

złocisty chleb

złociste diamenty

złociste tkaniny

narzędzia

wyroby z gliny

wyroby ze słomy

rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, muzea przyrody,

muzea ziemi i darów od natury,

przemysł spożywczy (mleczarnie, zakłady mięsne, młyn, piekarnia)

obszary uprawne zbóż i roślin oraz hodowli (bydła, zwierzyny łownej, trzody chlewnej, owiec, kóz), powiększanie upraw roślin i hodowli zwierząt, wprowadzanie nowych upraw i nowej hodowli

budynek z kostek słomianych tynkowanych gliną

słoma, glina, drewno

towary, narzędzia, sojusznicy

ziemia, złoto, zboże

wiedza

hp photosmart 720

Wyjaśnij budowę, znaczenie i symbolikę słońca.

Wyjaśnij dlaczego słońce, zboża, ziemia i patyki odgrywają tak istotną rolę?

Wiedzę, ziemię, zboże, towary, narzędzia i sojuszników należy łączyć z budową z kostek. Wyjaśnij dlaczego w oparciu o tradycję, znaczenie i cel budowy. Do tych pojęć dopisz odpowiednie skojarzenia.

Wyjaśnij gdzie i dlaczego budujemy z kostek?

Wyjaśnij związek między ziemią a niebem w budowie z kostek.

Przedstaw tradycję budowy z użyciem słomy i gliny w wybranych krajach na każdym kontynencie. Każdy kraj w różnym stopniu nasilenia, w różnych okresach i z różnych powodów używał gliny i słomy w budownictwie.

Przedstaw historię i tradycję budowy z kostek.

Wskaż miejsca budowy z kostek.

Wyjaśnij jakich zbóż użyjesz do budowy.

Wyjaśnij gdzie są przechowywane kostki i w jakim celu?

Wyjaśnij, od czego zależy odporność budynku z kostek słomianych tynkowanych gliną na trzęsienie ziemi.

Przedstaw i omów, jak chroniono budynki z kostek. Wyjaśnij dlaczego inżynier Feuillette wybudował dom z kostek i dlaczego dzisiaj go odnowiono.

Wyjaśnij dlaczego nie chronimy domów, szkół, szpitali, budynków z kostek.

Omów historię, przyczyny rozwoju budowy ze słomy i gliny.

Wyjaśnij, z czego wyrasta moda na budowę z kostek. Jakie są szanse dla rozwoju, a jakie niesie ona zagrożenia.

Wyjaśnij jak ochronić dziedzictwo budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną w kontekście tych zagrożeń.

Przygotuj słomę, drewienka i glinę. Następnie stwórz miniaturę domu. Stwórz osiedle podobne do znanych ci osiedli z miniaturowych domków ze słomy i gliny.

Weź słomę, drewienka i glinę. Podaj możliwe skojarzenia. Barwy, wyroby, teksty natury i kultury

Nakarm ryby gliną. Ustal proporcje gliny i zanęty. Wyjaśnij dlaczego rybacy budują ze słomy i gliny.

Wyjaśnij jak zapewnić wsparcie dla tworzenia grup pszczelarskich i systemu sprzedaży miodu.

Wyjaśnij jak przechować ogień i jak go rozpalić.

Podaj sposób poszukiwania leśnego miodu na podstawie znajdowania martwych pszczół.

Wyjaśnij znaczenie ognia dla zdobywania miodu.

Wyjaśnij znaczenie powietrza dla budowy z kostek.

Wyjaśnij znaczenie wody dla budowy z kostek.

Wyjaśnij znaczenie ziemi dla budowy z kostek.

Wyjaśnij jak wprowadzić nową uprawę roślin i nową hodowlę zwierząt w kontekście budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, rozwoju rolnictwa i odnowy zużytych, wyczerpanych i zniszczonych ekosystemów.

Zdobądź kostki słomy, glinę, drewno i wybuduj dom ze słomy i gliny. Kostki słomy weź od rolnika, a glinę ze żwirowni. Słoma i glina to odpady, z łatwością je zdobędziesz. Zastanów się jednak co zrobisz, kiedy nie masz kostek w pobliżu.

Wyjaśnij, jakie kompetencje powinien mieć pracownik organizacji pozarządowej / architekt / nauczyciel odpowiedzialny za budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Wyjaśnij jak należałoby zaplanować budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Dokonaj próby analizy uwarunkowań historycznych podobnego projektu budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, przeniesionego na grunt np. Serbii.

Dokonaj próby analizy uwarunkowań kulturowych podobnego projektu budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, przeniesionego na grunt np. Litwy.

Dokonaj próby analizy warunków naturalnych podobnego projektu budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, przeniesionego na grunt np. byłego terenu wojskowego.

Porównaj przykłady zrównoważonego rozwoju budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną obecne w różnych warunkach, np. domy dla rybaków, osiedla dla ubogich, budowa dla bogaczy.

Wyjaśnij jak ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych.

Zaproponuj

budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną

innym.

Oprócz szkieletu drewnianego, kostek sprasowanej słomy, gliny do tynkowania i blachy potrzebujemy m.in. okien i drzwi:

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wielkiej Wsi poszukuje osób chętnych do udzielenia wsparcia rodzinie wielodzietnej z terenu naszej gminy.

Rodzina potrzebuje materiałów do wykończenia własnego domu, m.in. blachy dachowej, okien, drzwi, zapraw, tynków i wielu innych rzeczy. Wszystko co posłuży do wykończenia domu jest mile widziane.

Serdecznie zapraszamy do nawet drobnej pomocy, jeśli chętnych będzie wielu, na pewno się uda, małymi krokami.

A na swój nowy dom, a w nim własne pokoje czekają dzieciaki, 10- latek, 9- latek, 7- latek, 5- latka i 2,5- latek

Jeśli ktoś chciałby przekazać materiały, prosimy o kontakt z GOPS w Wielkiej Wsi na numer 12 419 11 01 lub 792 214 001.

Istnieje także możliwość przekazania środków finansowych, ponieważ rodzina ma udostępnione konto w organizacji charytatywnej: Arcybractwie Miłosierdzia w Krakowie.

Dokładne dane:
Arcybractwo Miłosierdzia p.w. Bogurodzicy Najświętszej Maryi Panny Bolesnej, ul. Sienna 5, 31-041 Kraków
Bank Pekao S.A. 92 1240 4650 1111 0000 5153 8974
Tytułem: Pomoc dla AF, os. 87.

 

Reklamy

„Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych”: słoma i glina jako budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną, odkrywanie architektury ziemi, naturalnego budownictwa (ekobudownictwa*) i architektury naturalnej (ekoarchitektury)

Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych”:

WIEDZA, ZIEMIA, ZŁOTO, ZBOŻE, TOWARY, NARZĘDZIA, SOJUSZNICY:

Kto buduje z kostek słomianych tynkowanych gliną wypełnia się i niebem, i ziemią

***

Zielony dom to jeden z projektów, odmiennie realizowany od tradycji

budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną

i budowy z materiałów naturalnych,

Budowę

Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych. Ziarno jako słońce ujawnia swoją symbolikę w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną.

z kostek słomianych tynkowanych gliną z elementami architektury krajobrazu i architektury wiejskiej poznawali uczniowie IV klasy Szkoły Podstawowej im. Stanisława Konarskiego w Wielkiej Wsi.

Tysiąc słońc

IM000133

Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych. Ziarno jako słońce ujawnia swoją symbolikę w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Zagadnienie rozwoju

rolnictwa, rybołówstwa, myślistwa, pszczelarstwa (rozwój i udomawianie pszczół), ziołolecznictwa, młynarstwa, gospodarki, wiertnictwa, poprawy sytuacji ekonomicznej i społecznej ludów pasterskich, miejsca budowy, rozwój sektora pasz i produkcji miodu, rozwój umiejętności stolarskich,

słoneczna i piękna

bezdomność i cierpienie

jako wyznacznik wartości,

życie codzienne i filozofia życia

w kontekście

tradycji, symboliki i znaczenia

budowy

z

kostek słomianych tynkowanych gliną

***

Rozwój ekobudownictwa i ekoarchitektury

ekobudownictwo jako istotny czynnik rozwoju na Ukrainie

i współpracy Ukrainy z obszarem Podkarpacia, Lubelszczyzny w zakresie rozwoju ekobudownictwa

słoneczna energia dla podniesienia standardu życia

w krajach Azji Środkowej, Afryki i Ameryki Południowej

***

Słowa ‚słoma‚, ‚glina‚, ‚drewno’ występują w budowie ze słomy i gliny w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, w rozumieniu instrumentalnym, technicznym, jako określenie jakości tworzywa, z którego przygotowujemy budowlę (szkołę, dom, szpital, świątynię). Po drugie, w postaci metafory, która oznacza szczególną postać kształtującej się relacji. W praktyslomace, oba sensy nie wykluczają się wzajemnie, lecz są traktowane łącznie. Funkcjonalne użycie słomy, gliny, drewna pozwala kojarzyć je z tradycyjną symboliką wielu kultur i krajów, w których miała początek, rozwinęła się, rozwija i zyskała popularność budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną, co dodatkowo wydobywa i podkreśla ekspresyjność tworzywa użytego do budowy i kształcenia w zakresie budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną.


Wiedzę, ziemię, złoto,

zboże, towary, narzędzia, sojuszników

należy łączyć

z

budową

z kostek słomianych tynkowanych gliną.

W odcieniach bieli, żółtego, w kolorze miodowym, złocistym, srebrnym

Rybacy, szewcy, kDrzwi, fot. Iwona Matejczukowale, młynarze, pszczelarze, siodłarze, srebrnicy i inni rzemieślnicy pracują przy szeroko otwartych podwojach. Obok nich nauczyciele uczą dzieci pisania i czytania, karcą nieuważnych, rzeźnicy opiekają wyroby, piekarze pieką chleby i placki. Wśród przechodniów pojawiają się kobiety niosące wodę zdrojową na głowach lub ramionach w miedzianych lub cynowych naczyniach. Przed nimi suną się kozy, owce lub górskie małorosłe woły.

Skłonność do odkrywania prostoty i piękna rozwijającej się i cieszącej się coraz większą popularnością w Polsce budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną i głębi, którą ona niesie, naturalnego budownictwa (ekobudownictwa) i architektury naturalnej (ekoarchitektury) sprzyja zwróceniu uwagi na kilka elementów budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. W świat, którego częścią jest słoma i glina wpisuje się rozwój rolnictwa, myślistwa, pszczelarstwa, rybołówstwa, młynarstwa, wiertnictwa, ziołolecznictwa, tkactwa, poznanie rodzajów zbóż, bogata symbolika zboża, piękno kobiet, doświadczanie świata, odkrywanie piękna i walorów ziemi, poznanie budowy maszyn, poznanie narzędzi, źródło ciepła i solidności, źródło sztuki, źródło poznania, ochrona życia, wyposażenie wnętrz, smakowanie, wyraz życia religijnego, codziennego i twórczego, poznanie istotnych barw (biały, złocisty, miodowy, srebrny, żółty, biel żółtawa, biały z odcieniem niebieskiego, biel z odcieniem czerwonego, khaki) i odcieni, jakości natury, naturalności, tego co naturalne; pożywienie, miara daru, wartości życia i sztuki życia, ochrona dzieci, samotnych matek, ubogich, bezdomnych, odnowa zużytych, wyczerpanych i zniszczonych ekosystemów, poznanie i analiza przypadku, możliwości i zagrożenia, tradycja i pielęgnowanie tradycji a zagrożenia (naturalne i niszczenie tradycji przez człowieka).

Wskazać należy na dwa znaczenia budowy, z jednej strony mamy tradycję budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, z drugiej strony w historii budowy pojawiają się możliwości będące wyzwaniem dla współczesnego budowniczego, z jednej strony będziemy mieć domy dla ubogich i najuboższych, z drugiej – podmiejskie domy z kostek słomianych tynkowanych gliną bogatych.

Warto pamiętać o samej tradycji budowy ze słomy i gliny w Małopolsce.

cropped-chmurka.jpg

OD SŁOŃCA DO NIEBA. ZIARNO, MLEKO, KROWA, NACZYNIE MIEDZIANE JAKO SŁOŃCE. SŁOŃCE JAKO MIODOWE STRUŻKI, ZŁOCISTE NICI, ZŁOCISTE KŁOSY, GAŁĘZIE DRZEW, WYMIONA KROWIE, RYBIE ŁUSKI 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

ziarnojakoslonceTysiąc słońc.

Słońce w odpowiednich rękach. Daje światło, ciepło i blask. Równe jest ziarnu, złocistym kłosom, złocistym niciom, przygotowywanemu posiłkowi, rybim łuskom, wymionom krowim, miodowym strużkom, złocistym pręcikom, miedzianym naczyniom. Daje wzrost roślinom, drzewom, odgrywa istotną rolę w paliwach kopalnych.

Barwy słońca są barwami budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Ziarno jako słońce ujawnia swoją symbolikę w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną. Symbolika ta jest związana ze wschodem słońca. Dający życie wschód słońca, swój charakter życiodajny ujawnia w powstawaniu posiłku. Sam posiłek jest utożsamiany ze słońcem, stąd towarzyszące budowie ze słomy i gliny pieczenie chleba (słoneczniki i in.). Sianie ziarna na polach spełnia się w niebie. Śmierć przynosi wznoszenie się umarłego do słońca, który w postaci życiodajnego deszczu powraca na ziemię. Deszcz jest nektarem, który daje życie, kiedy brak wody niezbędnej dla ziemi i ziarna sprawia, że rdzewieje sprzęt i głodne są krowy i woły. Gdy nie spłynie z nieba o odpowiedniej porze, puste stoją stodoły. Różne rodzaje złocistych zbóż służą do budowania z kostek słomianych tynkowanych gliną. Niebiański nektar zapładnia ziemię, która rodzi owoce. Podobnie, znaczenie miodu miodów-mleka, znaczenie krowy, znaczenie zarodka jako słońca, nadmiaru warzyw, owoców i złocistego chleba ujawnia się w budowie i celach budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Promienie słońca to wyobrażenie miodowych strużek, złocistych nici, złocistych kłosów, gałęzi drzew, wymion krowich, rybich łusek

Barwy ziarna, mleka, krowy rozumianych jako słońce są barwami budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną i budowy z naturalnych elementów: prostota bieli i jej blask jak światło słońca i miód miodu, czyli mleko, złocisty – jak promienie gasnącego słońca.

Wyróżniającą się cechą budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną wynikającą z zespolenia nieba i ziemi jest złocista barwa – złocista barwa materiału budowlanego, jaj, ziarna, miodu, mleka jako miodu miodów, biel z odcieniem niebieskiego jak barwa diamentów, zarodka, złociste chleby, złociste tkaniny. 

Pragnienie nieba i raju obiecanego, w którym lśnią się złociste łany zbóż, płynie złocisty miód, lśnią się niebieskie diamenty i złoci się chleb zrodziło budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną na ziemi.

Wyrazista symbolika słomy i gliny odnosi się do znaczenia budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną: sama budowa z kostek, sianie ziarna, zdobywanie i przygotowywanie posiłku, produkcja miodu, dojenie krów w celu pozyskania miodu miodów, kojarzy się z pięknym przejściem z ziemi do raju obiecanego.

Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych”

sklepienie

Obłoki płynące w błękicie są jednym z najpiękniejszych elementów budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. Niebo w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną i innych zasobów naturalnych pojawia się jako niosące istotne znaczenia. Wizje rajskich ogrodów przynoszą obraz znaczenia i tradycji budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną na ziemi.

Samotne niebo było przed wszystkim i będzie, gdy wszystko się skończy.

Skarbiec w skale pełni istotną rolę w budowie. Dno ma on ze skały, jest wypełniony krowami, końmi, bogactwami. Jako symbol blasku oznacza kryjówkę i to co kryje się w skarbcu. Dobro, które znajduje się w skarbcu identyfikowane jest z niebem. Skarbiec to zespolenie niebiańskiej i ziemskiej połowy świata.

Tradycja budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną

jest ściśle związana

z symboliką ziemi i nieba.

Współistnienie tego, co niebiańskie i tego, co ziemskie wyraża symbolika, znaczenie i budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Ziemska budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną i związany z nią rozwój rolnictwa, pszczelarstwa, łucznictwa, rybołówstwa, myślistwa, wiertnictwa symbolicznie nawiązuje do przekroczenia granic dwóch światów: niebiańskiego i ziemskiego.

klosy

Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną leży na pograniczu sfery sacrum i profanum. Przekracza jednak sferę profanum i obiecuje o wiele więcej niż jej ziemska realizacja.

Niesie ze sobą elementy, które zawsze były i są częścią sacrum. Służą one tak życiu religijnemu, jak i świeckiemu, tak pobożności, jak i zabawie.

Przestrzenie ziemskiej budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną odwołują się do skojarzenia z ziemią obiecaną.

Wszystkie elementy budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, ziemskiego raju, pasują do nieba.

Barwa i połysk słomy przywołuje skojarzenie z ciepłem słońca, przypominając o złocistych łanach zbóż i plonach zbieranych latem. Glina spaja słomę i sprawia, że dom jest trwały, stabilny i solidny. Źdźbła zbóż po wymłóceniu ziarna są używane jako pasza w postaci sieczki, jako podściółka dla zwierząt gospodarskich, surowiec do wyrobu mat, do owijania drzew na zimę, do wypychania sienników, wyrobu przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych, używane były dawniej do krycia dachów. Słoma w tym ostatnim użyciu, trzcina, wióra osikowe, wrzos, trawa, torf, wiklina, drewno zapewniają odpowiednie pokrycie, w zależności od tego czy mamy do czynienia na przykład z dachem wiórowym, dachem siodłowym ze słomy lub kory w Japonii, strzechą czy dranicą. Chaty całe ze słomy, z gliny kryte słomą ryżową, chaty z użyciem słomy, z gałęzi palmowych, trzciny i innych surowców naturalnych, z których można wypleść ściany zapisały się w tradycji i sposobie budowania i użytkowania domów. Japońska wieś to domy ulepione z gliny, pokryte słomą ryżową, wsie otoczone wałem glinianym ogrodzonym bambusami. Znajdziemy kilka cech i funkcji gliny w przemyśle: glina jest podstawowym surowcem naturalnym, używana w przemyśle ceramicznym służy do produkcji cegły, dachówki, materiałów ogniotrwałych, w budownictwie jest stosowana do zapraw budowlanych, w garncarstwie służy do produkcji naczyń, w zabawkarstwie – do tworzenia zabawek. Patrząc z perspektywy rzeźbiarstwa – najstarszy materiał plastyczny do dzisiaj daje nieograniczondlonieglinae możliwości twórcze. Prawidłowo osadzone okno naturalnego domu zapewnia właściwy wgląd w istotę budowy i poznanie materiału. Jedną z najpiękniejszych tradycji budowy ze słomy są okna prawdy, które łączą budowę: ich kształty i wykorzystanie materiałów naturalnych oddziaływać ma na zmysły i przypominać o tradycyjnych elementach wyposażenia gospodarstwa wiejskiego: charakterystyczne stare koła (od wozu, roweru), stery rybackie, ramy od obrazów, obudowy od zegara z kukułką wypełniane są słomą, którą nierzadko (czasem spotyka się słomę za szkłem) można dotknąć i poczuć jej zapach.

Słoma (odpady organiczne, przygotowanie kostki z różnych rodzajów zbóż) i glina (odpady, bezkształtna masa, tynk i podłoga) ożywają w dłoniach, będąc głównym budulcem w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną, przybierają kształt i zyskują znaczenie w wielu ważnych dziedzinach życia człowieka: codziennego, religijnego i twórczego. 

Na szczególną uwagę zasługują istotne elementy pracy ze słomą i gliną.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ziemia pod ich stopami. Głębia myślenia i działania: SŁOMA I GLINA JAKO ODKRYWANIE KART HISTORII

Nader Khalili na jednej z fotografii: http://www.domoterra.es

Nader Khalili (19362008) na jednej z fotografii: (zamieszczona na: http://www.domoterra.es)

„Jeżeli w tey moiey przedsięwziętej pracy zwracam Architekturę do pierwszych potrzeb życia, zwracam ją do źródła z którego powstała”** XVIII-wieczny budowniczy ujął w tym zdaniu dwa główne i ważne kierunki naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. W jego słowach widać pragnienie powrotu do źródeł i tradycyjnych technik w budownictwie (ekobudownictwo i ekoarchitektura), podobnie – współgra z nimi myśl, którą wyraził Nader Khalili. Wyróżnia się on przede wszystkim szczególnym podejściem do naturalnego budownictwa***. Kształcony w Iranie, Turcji i Stanach Zjednoczonych, wybitny nauczyciel i, między innymi, architekt, przez naturalne budownictwo i architekturę naturalną skierował oczy świata na prawa dzieci, sierot, kobiet, samotnych matek, bezdomnych, chorych, osób starszych, uchodźców i poszkodowanych w wyniku wojen, trzęsienia ziemi [(międzynarodowe) prawo humanitarne, pomoc i edukacja rozwojowa]. W 1991 roku założył w Kalifornii Instytut Sztuki i Architektury Ziemi. Głównym celem Nader’a Khalili’ego, o którym nie zapominał, było wzmocnienie pozycji bezdomnych, uchodźców i poszkodowanych w wyniku wojen, trzęsień ziemi i katastrof przez pokazanie co mają do powiedzenia światu, dzięki wykorzystaniu ziemi pod ich stopami. Naturalne żywioły: susze, powodzie, huragany, trzęsienia ziemi i wojny o ile pokazały wielokrotnie nieudolność państw i władz, pokazały sprawność obywateli. Tradycyjna nienaruszona etyka pracy, skłonność do oszczędności kosztem życia konsumpcyjnego przynoszą obraz budowy ze słomy i gliny. Tradycja, którą przedstawiał była nie tylko głównym czynnikiem jego działania, ale także budowała nowe fundamenty. Istotne dla tego działania stwierdzenie zawiera się w myśli Rumiego: „Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych”. Dwie połówki jaja dały początek ziemi i niebu. Jedna była srebrna, druga złota. Złota czyli kopuła nieba dala początek budowlom (igloo, namiot, szałas, domy ze słomy i gliny, dla bezdomnych i chorych, opieki całodobowej, etc.). Barwy budowy i jakości naturalności widoczne są w wijących się zbożach i łodygach: pszenicy, żyta, ryżu, owsa i jęczmienia. W ten sposób budownictwo naturalne i architektura naturalna stają się odzwierciedleniem równowagi odwiecznych elementów: ziemi, wody, powietrza i ognia oraz ich jedności w służbie tak sztuki, jak i ludzkości. Dzieło Nader’a Khalili’ego kontynuują uczniowie, naśladowcy, pracownicy humanitarni w wielu zakątkach świata, dzięki którym od tamtego czasu powstały szpitale, domy dla samotnych matek, dla bezdomnych i domy dla chorych. Ręka jako główny element budujący, sama w kolorze naturalnym, w zrównoważonym rozwoju naturalnego budownictwa, budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną i w międzynarodowym prawie humanitarnym, edukacji globalnej i rozwojowej ma wyjątkowe znaczenie, symbolizuje piękno dawania, świętość miejsca i ziemi, szczodrość. Podobną rolę odgrywa w tradycyjnych rzemiosłach wykorzystujących słomę i glinę – plecionkarstwie i garncarstwie. I w przygotowywaniu lokalnych wyrobów. Od kilku tysięcy lat stosowana w budownictwie słoma, wykorzystywana jest w sztuce – użytkowej i wysokiej. Belarka, którą wynaleziono w XVIII wieku, a także pojawiające się maszyny miały istotny wpływ na zmiany w budownictwie i rozwój budowy z kostek. Pierwsze budowle z bel sprasowanej słomy powstały w stanie Nebraska w Stanach Zjednoczonych. Inżynier Feuillette zasłynął z pierwszego w Europie domu z bel słomianych, który do dzisiaj można podziwiać we Francji, a to dzięki wpisaniu na listę zabytków UNESCO i znacznemu odnowieniu. Rzemieślnicy francuscy rozwinęli budowę ze słomy i gliny. Po glinę sięgnął także Le Corbusier, który w 1948 roku wybudował we Francji osiedle z ziemi – St. Baume. W Polsce naturalne budownictwo z użyciem gliny szczególnie popularne jest w województwie wielkopolskim, mazowieckim i podkarpackim, na Lubelszczyźnie i na pograniczu polsko-litewskim. To spotkanie z naturalnym budownictwem dzisiaj wiedzie do czasu wcześniejszego, budownictwo naturalne rozwijało się znacznie wcześniej – po wojnie. Zniszczony kraj widział możliwość odnowy w powrocie do naturalnego budownictwa. Wojna spowodowała brak innych materiałów budowlanych. Odbudowa zniszczeń po I i II wojnie światowej, po konfliktach zbrojnych, po wojnie domowej wiązała się z wykorzystaniem gliny i słomy w budownictwie. Lata 80. XX wieku przyniosły ponowny zachwyt naturalnym budownictwem i powrót do budownictwa z użyciem słomy i gliny. Prawdziwy rozkwit budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną i innych materiałów naturalnych przyniósł XXI wiek. Powrót do tego typu budownictwa wiąże się przede wszystkim z koniecznością ochrony środowiska naturalnego. Kraje rozwinięte widzą w wykorzystaniu kostek ze słomy w budowie zażegnanie kryzysu energetycznego. Plecionkarstwo i garncarstwo, znane od czasów prehistorycznych, cieszy się nieustannie dużą popularnością i zyskuje coraz to nowych adeptów zgłębiających te sztuki tworzenia dzięki wiejskim twórcom. Legendarna wystawa Zorki Ságlovej z 1969 roku „Seno-sláma” (Siano-słoma), kiedy to w przestrzeń galerii wkomponowano siano i słomę, a w sztuce rozwijał się nurt sztuki ziemi, wykorzystujący pejzaż i czynniki atmosferyczne w działaniach artystycznych znalazła swoich kontynuatorów. Zrozumienie istoty tych problemów sprawiło, że wykorzystali oni słomę w dziełach sztuki na wiele różnych sposobów. Dzisiaj, w czeskiej Pradze można podziwiać dzieła choćby Ivana Kafki, wykorzystującego w obrazach słomę. Sandały ze słomy, słomiane suknie, pościel z wykorzystaniem motywów słomy, słomiane kapelusze, słomiana biżuteria i słomiane torby kierują w stronę życia codziennego i religijnego mieszkańców wielu regionów świata. Zatarte znaczenie religijne i obrzędowe przedmiotów i elementów ubioru wykonywanych ze słomy ujawnia się w życiu codziennym mieszkańców. Chleb jest żywotem wiecznym, który zstąpił z nieba. Stół obrazuje niebo, bo przebywa na nim bóg roślin uprawnych (rozwój roślin uprawnych), owoców (rozwój drzew owocowych), bóg pod postacią zwierzęcia (rozwój myślistwa). Rozszarpywanie zwierząt równe jest dzieleniu i łamaniu się chlebem. Gotowanie i pieczenie pokarmów odbywa się w naczyniach podobnych do naczynia ziemi i nieba. Czynność przygotowywania chleba jest zajęciem bogów i człowieka. Potrzeba mieszkania zrodziła wyobrażenie sklepienia i porównanie namiotu do nieba. Z budową ze słomy i gliny wiąże się działalność stowarzyszeń, cechów rzemieślniczych, stowarzyszeń dziecięcych działających w obszarze rozwoju rolnictwa, pszczelarstwa, rybołówstwa, myślistwa, wiertnictwa, tkactwa, ochrony praw dzieci, kobiet, osób starszych, pracujących z uchodźcami czy ludźmi z ubogich środowisk. Ich działalność w budynkach ze słomy i gliny, uprawa roślin i hodowla zwierząt, wprowadzanie nowej uprawy roślin i hodowli zwierząt w przypadku wyczerpania lub zniszczenia dotychczasowych zasobów, nawiązuje do tradycyjnych i lokalnych elementów rejonu, w połączeniu z  fundowaniem szpitali, szkół, bibliotek, muzeów podnosi znaczenie lokalnych wyrobów. Parki krajobrazowe, tereny naturalne, niewykorzystane tereny naturalne pokazujące możliwości wykorzystania istniejących, zniszczonych przez naturę i człowieka, zużytych, wyczerpanych zasobów naturalnych lub wprowadzenia nowych upraw roślin i nowej hodowli zwierząt w przypadku wyczerpania, zużycia, zniszczenia tradycyjnych zasobów naturalnych wraz z poprawą efektywności upraw roślin i hodowli zwierząt, są głównym miejscem osiedlania się. Mieszkańcy domów ze słomy i gliny powiększają uprawę roślin, drzew owocowych i hodowlę zwierząt i zwiększają efektywność upraw i hodowli, wprowadzają nowe uprawy roślin, nowe drzewa owocowe i powiększają hodowlę zwierząt (rozwój rolnictwa, złociste jaja), tworzą pasieki, produkują miód mleko – miód miodu), pozyskują drewno, polują na dzikie zwierzęta (rozwój pszczelarstwa), doją krowy (rozwój myślistwa), budują młyny i przygotowują mąkę (rozwój młynarstwa), pieką chleb (rozwój piekarni) kopią studnie (rozwój wiertnictwa), łowią ryby (złociste zanęty i ryby), wydobywają złoża (diamenty, brylanty) i chronią zdrowie ludności (rozwój medycyny tradycyjnej i ziołolecznictwa, złote i złociste pręciki). Opieka medyczna, domy całodobowej opieki nad dziećmi, szpitale i właściwe nauczanie korzystania z zasobów naturalnych, w przypadku ich zużycia lub wyczerpania, zwiększanie efektywności upraw roślin, drzew owocowych i hodowli ryb i zwierząt to główne cele rozwoju budownictwa ze słomy i gliny i zasobów naturalnych. Bliskie im jest rozwijanie wrażliwości w kierunku piękna zniszczonej i wyczerpanej ziemi, życia w harmonii z przyrodą i w kierunku odpowiedzialnego wykorzystywania zasobów naturalnych. Nadawanie znaczenia religijnego życiu świeckiemu jest nieodłączną cechą poszukiwania dróg w sztuce i rzemiośle ze słomy i gliny: w malarstwie, ceramice, muzyce, sposobie układania roślin i kwiatów, sztuce militarnej, łucznictwie, ziołolecznictwie i medycynie.  Międzynarodowe siły żandarmerii, przechowywanie kostek sprasowanej słomy i transport w miejscach pozbawionych środków transportu niejednokrotnie są ważne dla samej budowy.

Tradycja budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, ściśle związana z symboliką ziemi i nieba pokazuje znaczenie słomy i gliny w życiu codziennym, religijnym i twórczym.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA

Słoma, źdźbła zbóż są używane na wiele różnych sposobów w życiu codziennym, religijnym i twórczym. Po wymłóceniu ziarna, słomę wykorzystuje się jako pokarm w postaci sieczki, jako podściółkę dla zwierząt, na opał, do nawożenia pół, jako surowiec do wyrobu mat, do wyrobsłoma2u przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych, słoma jest używana w zabawkarstwie, w sztuce od wieków, w czasach powrotu do budownictwa wiejskiego służy do krycia dachów. Zastosowanie słomy zależy od właściwości: gatunku rośliny, nawożenia, gleby, klimatu. Za wyjątkiem słomy jęczmiennej wszystkie jej typy nadają się do budowy. Słoma ma bogatą tradycję i symbolikę.

Znalazła zastosowanie w budowie z bel słomianych, w przygotowywaniu ścian. Ściany ze słomy powstawały znacznie wcześniej

GLINA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Glina, zwykle żółta, ceglasta lub brunatna, zwilżona wodą staje się plastyczna. Jest podstawowym surowcem naturalnym w przemyśle ceramicznym, np. do produkcji cegły, dachówki, materiałów ogniotrwałych. P1050327Stosowana w budownictwie służy do przygotowywania zapraw budowlanych, w garncarstwie – do produkcji naczyń użytkowych i ozdobnych, patrząc z perspektywy rzeźbiarstwa – daje nieograniczone możliwości twórcze. Ma bogatą symbolikę zapisaną w historii i tradycji. Z gliny ulepił bóg człowieka, znalazła zastosowanie w rzeźbie, w budownictwie, w zabawkarstwie. Glinę do budowy domów używa się tam, gdzie trudno pozyskiwać inne materiały budowlane.

Znaczenie ujawnia w budowie z bel słomianych, w której służy jako tynk i podłoga.

DREWNO 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

szkielet Budowa z glinianych bloków, ciężkich cegieł, budowy wymagającej użycia siły roboczej i maszyn, nie jest możliwa w miejscach dotkniętych katastrofami naturalnymi, zniszczonych, zużytych i wyczerpanych ziemiach, wymagających odnowy ekosystemów. Brak innych materiałów budowlanych, spowodowany wojnami, kryzysami, zniszczeniem ziemi przyczynił się do sięgnięcia po najprostsze, najtańsze i najbliższe materiały naturalne, których użycie niesie tak możliwości, jak i kolejne zagrożenia wynikające z sięgnięcia po takie materiały, stąd ważne jest odpowiednie zabezpieczenie i edukacja w tym zakresie. Drewniany szkielet zapewnił lekkiemu materiałowi stabilność i usztywnienie, i ułatwia izolację cieplną. Kryzys energetyczny okazał się kolejnym powodem i przyczyną sięgnięcia po zasoby naturalne. Poznanie użycia drewna jako zapewniającego stabilność lekkim kostkom słomy i jego znaczenia dla budowy w przypadku zagrożenia płynącego ze strony naturalnych żywiołów: suszy, powodzi, trzęsienia ziemi, tsunami, odpowiedniego zabezpieczenia budynków przed tymi katastrofami i jednocześnie ważnych dla tradycji budowy jakości naturalności jest istotną częścią edukacji. Podobne szkielety wypełniano trzciną, gałęźmi, bambusem. Potrzeba mieszkania zrodziła porównanie namiotu i podobnych mu budowli do nieba. Niebo odgrywa podobną rolę w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną, choć już nie tyle dzięki porównaniu samej budowli, lecz dzięki znaczeniu, jakie nadała mu sama budowa i towarzyszące jej elementy: odpowiednie przygotowywanie miejsca pod budowę, użycie niebiańskich materiałów naturalnych: słomy (ściany), gliny (tynk i podłoga) i drewna (szkielet zapewniający stabilność i ułatwiający izolację cieplną) i innych, użycie odpowiednich narzędzi i naczyń, użycie odpowiednich barw i ich odcieni, odpowiednich roślin i zwierząt.

Drewno w budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną służy tylko do przygotowywania szkieletu drewnianego, wypełnianego kostkami sprasowanej słomy.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Sacrum i profanum. SŁOMA i GLINA jako wyraz życia religijnego

Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną leży na pograniczu sfery sacrum i profanum. Przekracza sferę profanum i obiecuje o wiele więcej niż jej ziemska realizacja.

Niesie ze sobą elementy, które były i są częścią sacrum. Służą one tak życiu religijnemu, jak i świeckiemu, tak pobożności, jak i zabawie.

Początek stworzenia to ziemia i niebo. Ziemska budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną odwołuje się do skojarzenia z ziemią obiecaną. Wszystkie elementy budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, ziemskiego raju, pasują do nieba.

GLINA

Refleksja nad znaczeniem religijnym gliny sięga początków kultury. Zasługą bogów i herosów jest ulepienie człowieka z gliny, glina dała początek życiu ludzkiemu. Glina jest także jednym z materiałów, który posłużył budowie wieży Babel. Księga Rodzaju głosi „wtedy to Pan Bóg ulepił człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia, wskutek czego stał się człowiek istotą żywą”. Podobnie według greckiej mitologii, Prometeusz ulepił człowieka z gliny, w którego tchnęła życie Atena, w chińskiej mitologii mamy jeszcze ciekawszy motyw, według którego ulepiono figury z żółtej gliny i tchnięto w nie życie. Podobne motywy spotkamy w Babilonie i w Egipcie. Według islamu Bóg stworzył człowieka z gliny. Te pierwsze źródła, z których możemy zaczerpnąć pokazują znaczenie gliny w kulturze i wspólne bogactwo kultur. Z gliny ulepiono człowieka, a najdoskonalszym garncarzem jest sam bóg. Człowiek uświęca miejsca i jego dzieła przez naśladowanie dzieła bogów. Glina tworzy zatem przestrzeń religijną wyrażoną w konstrukcji ołtarza: woda, w której urabiano glinę utożsamiana jest z wodą pierwotną. Glina, która wiąże fundamenty ołtarza ma być podobieństwem ziemi, boki takiego ołtarza odpowiadają powietrzu. Konstrukcja ołtarza z gliny wiąże się ze świętością miejsca i ziemi. Podobnie konstruowano dachy. Zbudowany z gliny ołtarz czy dach ze słomy tworzy świętą przestrzeń. Wszystkie działa rzeźbiarskie, malarskie są kontynuacją najdoskonalszego.

SŁOMA

Słoma symbolizuje niezniszczalne więzi. Z jednej strony symbol przemijalności świata, z drugiej, podobnie jak ogień, symbolizuje oczyszczenie. Słoma ma szczególne znaczenie w odpędzaniu złych duchów i chorób, nie tylko w aspekcie budowlanym, jako ochrona przed zimnem, ale i w aspekcie symbolicznym słoma pojawia się jako źródło zdrowia (Marzanna, słomiane kule, kuliste bukieciki, spleciony sznur ze słomy). Marzanna, palona podczas zabawy w czasie zapustów w Polsce czy na Litwie, gdzie znajduje się dom ze słomy i gliny osadzony na tratwie, zrobiona ze słomy i gałganów symbolizuje zimę, choroby i wszelkie zło, które należy przepędzić. Palone słomiane kule zobaczymy podczas tradycyjnych obrzędów ukraińskich. Kuliste bukieciki odganiają złe duchy. Spleciony ze słomy ryżowej sznur jest jednym z atrybutów ceremonii i pełni podobną rolę. Znaczenie religijne słoma ujawnia także w momencie śmierci. Wkładane do ust umierającego na polu bitwy rycerza źdźbło, w przypadku nieobecności kapłana, symbolizuje pragnienie przyjęcia ostatniej komunii. Słomiane sandały symbolizują ostatnią drogę i podróż w zaświaty. Nie tylko ostatnią. Sandały ze słomy wędrujący pielgrzymi wieszają na bramie świątyni, co symbolizuje zwieńczenie pięknej i długiej drogi.

O obliczu jak śnieg zabarwiony zbożem. Wstęp do symboliki barw budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Wrażliwość na piękno barw towarzyszy budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną. O pięknie kobiety świadczy oblicze jak śnieg zabarwiony zbożem. Śnieżnobiałe róże, kwiaty rubinowe kojarzą się ze źródłem piękna, życia i wszelkiej pomyślności.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk OD DUCHÓW LASÓW I SŁOŃCA DO BUDOWY Z KOSTEK. CO WSPÓLNEGO MA DUCH LASU ZE ZŁYM DUCHEM, KTÓREGO PRZYCIĄGA SŁOMA A BIAŁA CHUSTA ZE ZŁYM DUCHEM? BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ JAKO ODNOWA EKOSYSTEMU

„Spójrz na las!” – istotne związki drzew i mowy, tożsamości mowy i drzewa, stosunek do natury i jakości naturalności widać w słowach kierowanych do dzieci przez dorosłych. Przejście od natury do kultury, które niesie budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną widoczne jest w szacunku dla lasu i ziemi. Tymi słowami bowiem zapoznają oni dzieci z pięknem lasu i zasobów naturalnych. O ile różnią się dachy i materiał, z którego przygotowujemy dom, pewne podobieństwa i elementy wspólne można odnaleźć w tradycji przekazu. W wyniku pożarów, katastrof naturalnych, kłusownictwa, wycinania drzew, wojen te lasy, o których w dzieciństwie opowiadali nam dorośli, przestały istnieć. Spalone lasy i odnowa zużytych, wyczerpanych i zniszczonych ekosystemów, zalesienie zniszczonych miejsc łączy się z budową z kostek słomianych tynkowanych gliną. Znakomitym przykładem właściwej współpracy rządu i Ministerstwa Środowiska jest libańska kampania edukacyjna na rzecz odnowy zniszczonych ekosystemów. Ten udostępniony filmik pokazuje istotne wartości dla samej budowy: poszanowanie świętości ziemi, czego wyrazem jest użycie misy miedzianej, narzędzia z cyny, żelaza i miedzi podobnego słońcu, poszanowanie lasu, czego wyrazem jest właściwy stosunek do złych duchów obecnych w słomie, w efekcie przynoszących szczęście, dobrobyt i pomyślność ziemi i jej mieszkańcom, poszanowanie świętości i czystości: zakaz fotografowania kobiet w białych chustach.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk LAS, ZIEMIA WYPALONA, ZNISZCZONA, REJONY WYSOKOGÓRSKIE, TERENY POWOJSKOWE JAKO TERENY BUDOWY Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ

Las, ziemia wypalona, zniszczona, rejony wysokogórskie, tereny powojskowe jako tereny budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. 

SŁOMA I GLINA JAKO WYKORZYSTANIE LOKALNYCH MATERIAŁÓW  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Słomę wykorzystywano w różnych zakątkach świata do pokrywania dachów: domów, łodzi rybackich. Chaty całe ze słomy, z gliny kryte słomą ryżową, chaty z użyciem słomy, z gałęzi palmowych, trzciny i innych surowców naturalnych, z których można wypleść ściany zapisały się w tradycji i sposobie budowania i użytkowania domów. Słoma pszeniczna chroniła przed ulewami. Stosunkowo niedawno, bo w XIX wieku słomę zaczęto wykorzystywać do budowy z bel słomianych, dachy pokrywając innymi materiałami. Zużyte, wyczerpane, zniszczone ziemie są istotne dla budowy.

W SŁOMIANYM KOSZU i W MIEDZIANEJ MISIE  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

koszeWraz z przemieszczaniem się ludności, potrzeba transportu dobytku, żywności (rozwój myślistwa, rybołówstwa) przyczyniła się do powstawania wyplatanych koszy. Oprócz tych użytkowych, zaczęły powstawać kosze ozdobne. W słomianym koszu znajdziesz: słomiane buty, słomiany kapelusz, słomiane ptaszki, słomiane wianki. Miedziana misa, odwołująca się do wyobrażenia słońca, służy nie tylko do mieszania gliny do budowy z kostek. W niej lśnią się złociste diamenty.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wielka obietnica w kostce słomy. SŁOMA I GLINA JAKO BUDOWA Z BEL SŁOMIANYCH. Połączenie kostek ze słomy i tynku glinianego

Słoma (odpady organiczne) i glina (bezkształtna masa) ożywają w dłoniach budowniczych, przybierając kształt i zyskując znaczenie w budowie z bel słomianych. Rozkwit i rozwój budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną przypada na wiek XIX. Wtedy to na terenach amerykańskich powstawały pierwsze budowle, począwszy od szkoły z kostek siana, które dały początek rozwojowi tego typu budynków. Budowa ze słomobali jest szybkim i najtańszym z możliwych typów budownictwa. Wzorem francuskich budowniczych rozpoczęto budowanie ze słomy i gliny. Metoda budowania z kostek słomianych tynkowanych gliną  polega na wypełnieniu szkieletu drewnianego kostkami sprasowanej słomy i tynkowaniu gliną. Dzięki temu dom jest ciepły, zdrowy i przyjazny dla środowiska. Gałęzie, trzcina, bambus wypełniały szkielety od wieków, przede wszystkim w krajach afrykańskich, azjatyckich i na Bliskim Wschodzie. Odbudowa zniszczeń po I i II wojnie światowej, po konfliktach zbrojnych, po wojnie domowej wiązała się z wykorzystaniem gliny i słomy w budownictwie. XXI wiek przyniósł powrót do tego typu budownictwa przede wszystkim dzięki konieczności ochrony środowiska naturalnego.

Gliniane tabliczki i bloczki 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Słomiane wianki i wieńce

U inżyniera Feuillette. Wizyta w pierwszym domu z kostek w Europie.        Dlaczego inżynier Feuillette wybudował dom z kostek w Europie, we Francji?. Dlaczego przetrwał ponad wiek? Dlaczego dzisiaj porasta go roślinność, szkodząca budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną? SŁOMA I GLINA JAKO DOŚWIADCZANIE ŚWIATA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Pierwszy dom z kostek w Europie, dom inżyniera Feuilette,

„La Science et la Vie”, 1921, no. 56

Inżynier Feuillette zasłynął z pierwszego w Europie domu z bel słomianych. Rzemieślnicy francuscy kontynuowali tę tradycję przez rozwój budowy z użyciem słomy i gliny na terenach rolniczych. Osadzony na tratwie litewski dom ze słomy i gliny jest jednym z ciekawszych przykładów naturalnego budownictwa we wschodniej Europie. Z takiego rozwiązania czerpią pasjonaci naturalnego budownictwa w Polsce, tworząc między innymi tratwy medytacyjne. Estonia wykorzystuje technologię strawbale do budowy domów dla rybaków, stąd interesujące jest zwrócenie uwagi na znaczenie gliny w samym wędkarstwie. Ich wnętrza zdobią elementy z materiałów naturalnych, znajdziemy w nich czasem rybę z gliny. Przy spojrzeniu w kierunku budowy ze słomy i gliny dla rybaków warto pamiętać i wspomnieć o znaczeniu ziemi i gliny w samym wędkarstwie: dociążeniu pożywienia ryb w łowisku, zwiększeniu odporności, zubożeniu i zmianie właściwości zanęty. Budynki ze słomy, gliny i innych materiałów naturalnych powstają w krajach dotkniętych trzęsieniem ziemi, powodzią, wojną domową. Szczególnie interesujące jest budowanie i uczestnictwo w budowie z kostek w krajach dotkniętych ubóstwem. W budowę domu, szkoły, szpitala, gabinetów medycznych włączają się wdowy, osierocone dzieci, osoby niepełnosprawne, chore. Dzięki temu, kraje europejskie mogą dowiedzieć się, co mieszkańcy różnych zakątków, dzielnic ubogich, wysokogórskich szczytów, w rejonach bez transportu publicznego i możliwości budowy z wykorzystaniem skomplikowanych i drogich maszyn mają do powiedzenia światu w zakresie budowy z zasobów naturalnych, znanej od starożytności w szczególności na terenach wiejskich, lecz zapomnianej architekturze. Ich głos dla rozwoju budowy z kostek i budownictwa naturalnego jest znaczący i nie można go pominąć. Zakup materiałów budowlanych niezbędnych do budowy przez różne organizacje i instytucje, a także osoby prywatne dodaje uroku całej budowie. Częściowo i ta idea znajduje odzwierciedlenie na gruncie polskim, naturalne domy finansowane są przez osoby wspierające i propagujące budownictwo naturalne w Polsce.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukOkryć, przykryć, oświetlić. SŁOMA I GLINA JAKO HISTORIA I SZTUKA WOJSKOWA

Okrycie, przykrycie, oświetlenie to istotne aspekty symboliczne wykorzystania słomy. Czas wojny to czas przykrywania słomą ciał zabitych żołnierzy i podpalania. Słoma służyła też jako przykrycie czołgu. Na polecenie króla Władysława IV żołnierze w Bitwie pod Grunwaldem okrywali się wiechciami słomy, które miały ułatwić im odnalezienie się na polu bitwy. Słomą przykrywano drewniane stosy podczas walk i podpalano, miały one oświetlać teren w przypadku ataków wroga. Techniki znane w wojsku, użycie druta kolczastego, worków z piaskiem i worków z ziemią, wykorzystuje się przy budowie domów naturalnych, w szczególności w krajach biednych z uwagi na niskie koszty budowy, szybkość i łatwość budowy, które można streścić w kilku ważnych punktach: brak potrzeby wykorzystywania, często drogich, maszyn budowlanych, zatrudniania całej ekipy budowlanej, czasochłonnej budowy, a w razie nagłych potrzeb – szybkość budowy na wypadek kataklizmów, budowy obozów dla przesiedleńców. Tereny wojskowe to także miejsca, na których powstają domy ze słomy i gliny, a niskie koszty budowy i wykwalifikowany personel wojskowy chronią życie i zdrowie setek tysięcy osób w sposób prosty, łatwy i tani. Właśnie prosta, łatwa i tania budowa ma zapewnić schronienie, dom, szkołę i szpital najuboższym i potrzebującym. Do technik wojskowych odwołał się również Nader Khalili, kładąc nacisk na potrzeby dzieci, samotnych matek, bezdomnych, chorych, uchodźców, ofiar trzęsień ziemi i wojen. Tymczasowe budynki powstają nie tylko z kostek słomianych tynkowanych gliną, ale i z tub. Wykorzystanie dostępnych materiałów naturalnych, łatwych oraz tanich to główne cele budowy z zasobów naturalnych.

ZŁOTA POŁÓWKA I SREBRNA POŁÓWKA. SŁOMA I GLINA JAKO KSZTAŁT DOMÓW NATURALNYCH – BUDOWNICTWO NATURALNE I ARCHITEKTURA NATURALNA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Połówki złocistego jaja dały początek ziemi i niebu. Jedna była srebrna, druga złota. Złota czyli kopuła nieba dala początek budowlom: igloo, namiot, szałas. Igloo, pierwszy okrągły dom naturalny z kostek lodu, doskonale sprawdza się w warunkach ekstremalnych. Koło, kopuła, okrąg– doskonały kształt, używany w cywilizacjach starożytnych jest punktem wyjścia dla naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Idealny kształt do stworzenia wyrażenia poszanowania dla życia wpisuje się w założenia i cele budownictwa naturalnego i architektury naturalnej. Nasiono, jajo, gniazdo, okrągły stół, obrus, dywan, tamborek – wszystkie okrągłe kształty, a także kształty starożytnych kopuł, które wykorzystał Nader Khalili odwołują się do głębi podstawowych uniwersalnych wartości i głębokiej myśli zawartej w jego przesłaniu. Od 1991 roku, w którym Khalili założył w Kalifornii Instytut Sztuki i Architektury Ziemi, wzmacniając pozycję bezdomnych, uchodźców i poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof przez budowę z wykorzystaniem ziemi pod ich stopami, głębia myślenia i głębia myśli humanitarnej, którą rozwijał, towarzyszy myśli i działaniom jego uczniów.sklepienie Niebo jako najstarsza kopuła dało początek budowlom: igloo, najbardziej naturalny dom, lekkie konstrukcje kopułowe z gałęzi pokrytych liśćmi, trawą, skórami (jaskinie, groty). W czasach powrotu do tego typu budownictwa, okrągłe domy z materiałów naturalnych powstają ze słomy i gliny, gliny bitej, kamienia, styropianowych prefabrykatów. Małe koszty, szybkość i łatwość budowy, wykwalifikowany personel, zrównoważony rozwój osiedli, siedlisk, zabezpieczenie przed huraganami, trzęsieniem ziemi i pożarem, które zapewnia kopuła, trwałość, izolacja termiczna, oszczędność energii przyciąga coraz to nowych pasjonatów naturalnego budownictwa i architektury naturalnej, także w Polsce. Technika, którą rozwinął Nader Khalili – super adobe, w której budulec stanowią worki wypchane ziemią, łącząca starożytne metody adobe (cegły gliniane lub mułowe) z klasyczną budową z worków wypełnionych piaskiem nie jest odpowiednią techniką dla naszego klimatu, ale doskonale sprawdza się w klimacie ciepłym, tropikalnym. Kopuła ze słomy i gliny jest najprostszym i najtańszym sposobem budowy, jest ciepła i energooszczędna. Brakuje w niej wydzielonego dachu, pracy cieśli i dekarza oraz kosztownych materiałów więźby i pokrycia. Jeszcze inne są kopuły drewniane z wyciętych elementów łuków drewnianych, dzięki którym, po zamontowaniu, obiekt nabiera jednolitego okrągłego kształtu. Kopuła z prefabrykatów zawiera lekkie zbrojenie – cienki beton zbrojony (stosowany wcześniej w takich konstrukcjach). Zapewnienie zdrowych warunków życia we wszystkich jego aspektach: fizycznym, psychicznym i społecznym wraz z powrotem do podstawowych komponentów powietrza, wody, ziemi i ognia oraz ludzie i zwierzęta są najbardziej istotni dla zrównoważonego rozwoju naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. W nim znajduje odzwierciedlenie pragnienie nieba i raju obiecanego, w którym lśnią się złociste łany zbóż, płynie złocisty miód, lśnią się niebieskie diamenty i złoci się chleb.

Jak powstaje ekokopuła (ekowioski)?

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zakop jajo, zboże, kromkę chleba i monetę. W jakim celu słoma przyciąga złe duchy? SŁOMA, BAMBUS JAKO POMYŚLNOŚĆ, DOBROBYT, OBFITOŚĆ, ZDROWIE

sloma5Źdźbło odgrywa ważną rolę symboliczną, a istotna jest symbolika barw. Kolor zielony wyciągniętego źdźbła oznaczać miał szybki ślub, zwiędnięte źdźbło oznaczało długi czas oczekiwania na zamążpójście, źdźbło w kolorze żółtym oznaczało staropanieństwo lub starokawalerstwo. W wiejskiej tradycji istotnym elementem był niegdyś snop nie wymłóconego zboża, który stawiano w kącie izby, słoma rozrzucana na podłodze i zatykana za belki powały, siano na stole, czasem także rozsypane ziarno zbóż. Zawieszano zieloną gałąź, obok sadów i pająków, ozdób ze słomek i barwnego papieru. Towarzyszyły im orzechy, jabłka, czasem specjalne pieczywo. Wigilijny snop zboża ma nawiązywać do nazwy Betlejem – Domu Chleba, a siano do ubóstwa Świętej Rodziny. W Polsce zwyczaj ten wyparła stawiana dzisiaj choinka. Przetrwał jednak. Podczas świąt Bożego Narodzenia, wedle starego zwyczaju gospodyni Serbii, kraju, w którym budownictwo naturalne jest jednym z najbardziej rozwiniętych, rozsypuje słomę na podłodze. Wśród źdźbeł ukryte są słodycze, owoce, orzechy. Poszukiwanie ukrytych wśród źdźbeł skarbów, to zajęcie intrygujące dla dzieci. Wszystko to ujawnia znaczenie słomy symbolizującej pomyślność, dobrobyt i obfitość. Do domu przynosi się także słomę z cerkwi i kładzie pod stołem. Słoma, jak w kościele katolickim, symbolizuje stajenkę. Bogata symbolika słomy wyznawców prawosławia, ujawnia się w Sylwestra. W obchodzony 13 stycznia początek nowego roku słomą lub popiołem posypuje się drogę z domu narzeczonego do domu narzeczonej. Podobną rolę spełniają bambus i gałązki sosnowe zapewniające dobrobyt, pomyślność i zdrowie. bambus Noc wigilijna to czas, w którym wynoszono słomę ze stodół i stogów, rozsypywano ziarno z sąsieków, okna zmazywano wapnem, gliną lub błotem. Wisząca kompozycja ze słomy ryżowej (shime-nawa) zdobi domy japońskie w Nowy Rok i ma ogdaniać  złe duchy. Słoma ma szczególne znaczenie w odpędzaniu złych duchów i chorób. Marzanna, palona podczas zabawy w czasie zapustów w Polsce czy na Litwie, gdzie znajduje się dom ze słomy i gliny osadzony na tratwie, także zrobiona jest ze słomy i gałganów (symbolizuje ona zimę, choroby i wszelkie zło, które należy przepędzić). Palone słomiane kule zobaczymy podczas tradycyjnych obrzędów ukraińskich. Złe duchy odpędzą też kuliste bukieciki i spleciony ze słomy ryżowej sznur, który jest jednym z atrybutów ceremonii przyświątynnych. Słoma ryżowa okrywa też drzewo, w którym zamieszkują przyjaciele lasu, przyciąga złe duchy i dzięki temu chroni święte miejsce. Dwa aspekty symboliki źdźbła zasługują na uwagę. Z jednej strony słoma jest symbolem przemijalności świata, z drugiej, podobnie jak ogień, symbolizuje oczyszczenie. Wyraża ruch życia nie do rozplątania, uporządkowany i geometryczny. Wkładane do ust umierającego na polu bitwy rycerza źdźbło, w przypadku nieobecności kapłana, symbolizuje pragnienie przyjęcia ostatniej komunii. Podobną symbolikę mają sandały z trawy lub słomy ryżowej w Japonii słynącej z użycia bambusa w tradycyjnym wiejskim budownictwie. Noszone przez wojowników japońskich – samurajów i wędrownych mnichów, dzisiaj symbolizują ostatnią drogę i podróż w zaświaty. Nie tylko ostatnią. Sandały ze słomy wędrujący pielgrzymi wieszają na bramie świątyni, co symbolizuje zwieńczenie pięknej i długiej drogi.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Połącz niebo i ziemię

słońce

wiedza

ziemia

złoto

zboże

towary

narzędzia

sojusznicy

słoma, glina, drewno

budynek z kostek słomianych tynkowanych gliną

owoce, zwierzęta, wyroby ze słomy, wyroby z gliny,

rolnictwo, myślistwo, pszczelarstwo, plecionkarstwo, zabawkarstwo, młynarstwo, wiertnictwo, ziołolecznictwo, tkactwo

złociste jaja, złote rogi, złocisty miód, gliniane zabawki, złocisty chleb, złociste diamenty, złociste pręciki, złociste tkaniny

niebo

*** *** ***

niebo

SŁOŃCE

złociste jaja

złote rogi

złociste pręciki

złocisty miecz

instrumenty

złocisty miód

mleko

gliniane zabawki

złocisty chleb

złociste diamenty

złociste tkaniny

narzędzia

wyroby z gliny

wyroby ze słomy

rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, muzea przyrody,

muzea ziemi i darów od natury,

przemysł spożywczy (mleczarnie, zakłady mięsne, młyn, piekarnia)

obszary uprawne zbóż i roślin oraz hodowli (bydła, zwierzyny łownej, trzody chlewnej, owiec, kóz), powiększanie upraw roślin i hodowli zwierząt, wprowadzanie nowych upraw i nowej hodowli

budynek z kostek słomianych tynkowanych gliną

słoma, glina, drewno

towary, narzędzia, sojusznicy

ziemia złoto zboże

wiedza

 

Słownik 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Słomianą wsią określa się wieś, która nie znała śmieci. Słomianym wdowcem i słomianą wdową określa się mężczyznę lub kobietę pozostającą, często w długiej, rozłące z ukochaną żoną lub mężem. W izbach wiejskich na podłożu pokrytym słomą, największym w całym gospodarstwie, sypiała niegdyś młoda para. Obok kładli się pozostali mieszkańcy gospodarstwa, ale już nie na słomie. Ubijana cepami słoma doskonale nadawała się do pokrycia podłoża. Słoma i glina pokazują możliwości zabawy językowej: słoma: paja po hiszpańsku, palha portugalska, paie po rumuńsku, paille po francusku, włoska paglia, glina: francuska argile, włoska argilla, portugalska argila. Wyrażenia ‚słomiany człowiek’, ‚straszydło ze słomy’ dostarczają wiedzy o ludzkich charakterach: ‚słomianym człowiekiem’, figurantem, lichym i marnym określano kogoś, kto pozornie zajmował ważną posadę, ale sam nic nie robił. Określano go przy tym słomianym wspólnikiem i słomianym inżynierem. Dzięki ‚oddzieleniu ziarna od plew’ wybieramy to, co jest wartościowe, pozostawiając na uboczu to, co jest niewiele warte lub bezwartościowe. glina‚Być z tej samej gliny’ to być takim samym jak wszyscy, niczym się nie różnić od innych, ale już ‚być ulepionym z innej gliny’ to być lepszym niż inni. ‚Kolos na glinianych nogach’ odnosi się do czegoś, co ma niepewne podstawy. Co wspólnego ma glina z gliną? Kiedy Doroszewski w swoim dziele, 11-tomowym Słowniku pokazywał znaczenie słowa glina, zwracał uwagę na negatywne nacechowanie słowa: ‚tego od lepkich rąk’ charakteryzowały lepkie ręce, łatwość przyczepiania się, twardość i kruchość w zachowaniu zależne od okoliczności. Taka deprecjacja przejawiała się w odniesieniu bezkształtnej gleby do człowieka. ‚Ta-‚ lub ‚ten glina’, później ‚gliniarz’ odnosił się do takich nazw jak ‚bałaganiarz’, ‚prywaciarz’, ‚kobieciarz’. Negatywne nacechowanie nie przesłoniło jednak pewnych aspektów pozytywnych. Ów aspekt pozytywny koloru gliny ujawnia się w odniesieniu do koloru plakietki żandarmerii. Międzynarodowe siły żandarmerii są ważne dla samej budowy.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk CO KRYJE SKARBIEC W SKALE? ZŁOTO, KROWY, BOGACTWO.

Jednym z elementów istotnym dla budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną jest skarbiec w skale i jego zawartość. Kryje on wszystkie elementy,   słońce, złoto, krowy i bogactwo, które towarzyszą budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną i rozwojowi rolnictwa, pszczelarstwa, rybołówstwa, myślistwa, gospodarki.

GLINA JAKO MATERIAŁ, PRZYKRYCIE I NAWÓZ 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Misa miedziana, naczynie z cyny, miedzi lub żelaza świadczy o poszanowaniu świętości ziemi, z której wykonano dom z kostek słomianych tynkowanych gliną, z którego wyłaniają się diamenty. Miedź połyskująca jak słońce świeci jak złoto. Glina jest podstawowym surowcem naturalnym, używana w przemyśle ceramicznym służy do produkcji cegły, dachówki, materiałów ogniotrwałych, w budownictwie jest stosowana do zapraw budowlanych, w garncarstwie – służy do produkcji naczyń. Towarzyszą temu niejednokrotnie liczne zdobienia: na glinianych naczyniach zobaczyć możemy przynoszące pomyślność kuliste pająki, kuliste bukieciki czy wyryte ryby lub inne elementy z materiałów naturalnych towarzyszące gospodarstwu. Patrząc z perspektywy rzeźbiarstwa – najstarszy materiał plastyczny daje nieograniczone możliwości twórcze. Patrząc z perspektywy życia codziennego na wsi – glina okrywała mielerze, w których dawniej spalano drewno.  W niektórych rejonach wypalanie węgla drzewnego w mielerzach jest popularne do dnia dzisiejszego. Masę glinianą mieszać można z moczem, krwią, sokami roślinnymi, ciętą słomą, suchymi liśćmi. Żyzność gleby w różnych rejonach wpływa na kolor słomy, którą później wykorzystuje się do tworzenia dzieł sztuki. Nawożenie gliną jest starą techniką poprawiania urodzajności gleby. Zabieg glinowania poprawiać miał wzrost plonów. Z gliny budowano świątynie, piramidy, minarety, miasta. Drewno, kamień i glina to podstawowe zasoby naturalne, z których budowano na pograniczu polsko-litewskim. Najbardziej znaną i często odwiedzaną polską glinianą wioską jest wioska glinianych domów w Kuklach. Aspekty zdrowotne zadecydowały o jej budowie, bowiem to miejsce przyjazne dla osób cierpiących na alergię i choroby dróg oddechowych. Propagujący budowę z gliny, uznany w niemieckim środowisku budowniczych, Profesor Minke przytoczył znaną w środowisku budowniczych z użyciem gliny historię: „Toż to jest jak w Średniowieczu, teraz musimy jeszcze tylko ręce w takim g… umazać”. fot. Iwona MatejczukJuż po tygodniu z uśmiechem pokazał swoje ręce profesorowi mówiąc: „Proszę spojrzeć na te dłonie, widział pan już kiedyś tak gładkie u jakiegoś murarza?”****. Wnikliwe poznanie właściwości gliny podczas warsztatu prowadziło do poznania jej zastosowania w budownictwie naturalnym. Znane od zarania dziejów użycie słomy i gliny w budownictwie, zastosowanie gliny i słomy do budowy z kostek od dwóch wieków, zakorzeniona w tradycji symbolika gliny i słomy, właściwości zdrowotne gliny, naturalne domy i altanki wpisujące się w rozwój budownictwa z wykorzystaniem zasobów naturalnych, a przy tym walory ziemi, w połączeniu z rozwijającą się budową z kostek i międzynarodowym prawem humanitarnym zachęcają do powrotu do tradycyjnych technik budownictwa.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk OMA I GLINA JAKO POZNANIE BUDOWY MASZYN i URZĄDZEŃ ROLNICZYCH

Techniki te pokazują znaczenie maszyn i narzędzi przed ich powstaniem umożliwiających powstanie budynku ze słomy i gliny. Budowa maszyn jest jednym z najbardziej interesujących aspektów naturalnego budownictwa: prasa: zwijająca i kostkująca, owijarki czy kombajny i ciągniki rolnicze: litewski John Deere, duński Massey Ferguson 135 8, serbski YTO 904, rosyjski traktor kołowy czy polski Ursus C-45 i powstały na jego miejsce C-451 używany do prasowania siana. Prasa zwijająca zbiera siano, słomę i wiąże je w bele lub w wiązki, podbierając materiał za pomocą podbieracza. Wałki i łańcuchy zwijają słomę w bele w kształcie walca, jaki możemy zobaczyć każdego lata na polach. Bela, odpowiednio zgnieciona, owijana jest sznurkiem albo siatką. Aby jednak uformować kostkę, używa się prasy kostkującej. Siano podnoszone jest za pomocą podbieracza, a ślimak i odpychacz transportują cały materiał. Ważna jest jeszcze odpowiednia wielkość kostki, którą następnie wyrzuca się na ziemię i na przyczepę. Pierwsze prasy zwijające zawdzięczamy firmie Vermeer, która wyprodukowała je w Stanach Zjednoczonych w 1970 roku. W Polsce produkcję pras zwijających rozpoczęła lubelska firma FMR w latach siedemdziesiątych XX wieku. Podwozie gąsienicowe pozwala w łatwy sposób zamontować cały układ. W ten sposób prosta konstrukcja umożliwiająca łatwy zbiór plonów przyczyniła się do znacznego sukcesu lubelskich maszyn, a zdobyły one z czasem także uznanie na świecie. Spotykana na drogach prasa zwijająca na podwoziu gąsienicowym Z500G jest wieśjeszcze ciekawszym modelem. Innymi zaletami charakteryzują się owijarki do beli, w łatwy sposób przygotowują kiszonki. Bardzo istotne także wialnie, które – napędzane siłą rąk – pozwalają na oczyszczenie materiału lekkiego i dużego (oddzielenie plew i słomy od kłosów). W stodołach można zobaczyć ręczne młócenie zboża cepami, oczyszczenie ziarna przy pomocy wialni, mielenie zboża w żarnach napędzanych kieratem. Przy budowie ze słomy i gliny nie znajdziemy jednak stodoły… Skąd zatem wziąć zboże na kostki?

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk  SŁOMA JAKO POZNANIE ZBÓŻ I PRZYGOTOWYWANIE KOSTKI Z PRASOWANEJ SŁOMY

Do przygotowania kostki potrzebujemy słomy. Możemy użyć wszystkich typów zboża: pszenicy, żyta, ryżu, owsa, za wyjątkiem słomy jęczmiennej.

KOSTKI SŁOMIANE JAKO BUDOWA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

hp photosmart 720

Kostki z prasowanej słomy do właściwej budowy zdobyć możemy za darmo lub też bardzo tanio. Glina służy tu tylko do tynkowania ścian i jako podłoga. Szkielet drewniany wypełniamy kostkami sprasowanej słomy. Najprostsza i najtańsza ze wszystkich technologii sprawia, że domy ze słomy i gliny mogą być wykonywane przez każdego człowieka i we własnym zakresie, bez użycia siły roboczej, szybko i z łatwością. W ten sposób budowa łączy się ze znaczeniem i miarą daru. Problemem pozostaje zdobycie słomy w niektórych rejonach, wady budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, ich umiejętne wyeliminowanie i ochrona budowy przed zagrożeniami płynącymi ze strony naturalnych żywiołów.

SŁOMA I GLINA JAKO POZNAWANIE NARZĘDZI 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Symbolizują uprzedmiotowienie działań i pragnień człowieka. Ich wytworzenie odegrało istotną rolę w historii jako wytwór człowieka. Nie było ich w przyrodzie. Narzędzia użyte do wykonywania rzeczy, celowo wytwarzane przez człowieka używane były do uzyskania z ich wykorzystaniem rzeczy i przedmiotów dla niego istotnych: wybudowania domu, wyrobu naczyń z gliny, zdobień domów, wytwarzania zabawek. Najstarsze narzędzia, których używa człowiek ujmują w budownictwie naturalnym: młotki, dłuta, cykliny, piły, strugi, struny do cięcia gliny, zaciski stolarskie, szpatułki, oczka, narzędzia do dziur, praski, cykliny, pędzle gąbkowe. Naturalny budowniczy z miłością spojrzy na te narzędzia. Młotek – jedno z najstarszych narzędzi, które używa człowiek służy do uderzania w materiał w celu jego obróbki lub wbijanarzędziania, kucia, przybijania w różne powierzchnie gwoździ, dłuto – narzędzie do obróbki drewna używane przez snycerzy, rzeźbiarzy, stolarzy i drzeworytników używane do obróbki kamienia przez kamieniarzy i rzeźbiarzy, struna do cięcia gliny z linki plecionej przydaje się do porcjowania gliny i odcinania rzeźby od podłoża. Cyklina – narzędzie z blachy stalowej służy do polerowania drewna. Gładzica zdziera z niego wierzchnią warstwę. Piła narzędzie ręczne lub maszynowe do przecinania materiałów /drewna, metali, kości, kamieni zwykle mające postać uzębionej stalowej listwy lub tarczy. Strug służy do wyrównywania i wygładzania powierzchni drewna. Wałek służy do nawijania i rozpłaszczania, wygładzania np. gliny. Walcarka walcuje metal na blachy, pręty, kształtowniki, rury. Narzędzia do obróbki drewna, dłuta rzeźbiarskie, stolarskie, tokarskie, cykliny, piły, strugi, narzędzia pomiarowe, zaciski stolarskie. Pędzel gąbkowy ściąga nadmiar gliny. Wyjątkową precyzją i o wiele większą twardością niż narzędzia europejskie niejednokrotnie charakteryzują się narzędzia japońskie. Misa miedziana do mieszania gliny, naczynie z gliny, cyny lub żelaza świadczy o świętości i poszanowaniu świętości ziemi, z której wykonano dom z kostek słomianych tynkowanych gliną, z którego wyłaniają się diamenty… W stodole znaleźć można cep do ręcznego młócenia zboża. Dlaczego ręcznego, o tym przekonuje budowa dachu. Budowle ze słomy i gliny powstają jednak bez użycia narzędzi…

SŁOMA, GLINA I DREWNO JAKO POZNANIE I BUDOWA DACHU 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Uznawany za równy całemu domostwu dach, pełni istotną rolę w ochranianiu domu. Chroni przed śniegiem, deszczem, wiatrami, trzęsieniem ziemi. Pokrycie dachu na przestrzeni stuleci było różne: wybierano liście, trawę, słomę, drewno, metal. Słoma, glina i drewno to możliwość poznania i zwiedzenia dachów. Naturalny budowniczy zachwyci się krokwią, płatwiami, jętkami, zastrzałami, kleszczami, wiązarami dachowymi. Kleszcze usztywniają drewnianą konstrukcję dachową w kierunku poprzecznym, składają się z dwóch rygli drewnianych, obejmujących krokwie i słupy, połączony z nimi metalową śrubą. Dach, fot. Iwona MatejczukKrokiew jest pochyłą belką drewnianą, żelbetową lub stalową podtrzymującą pokrycie dachu. Jętka to poziomy pręt wiązara trójkątnego rozpierający krokwie w górnej części tego wiązara. Płatew, belka podłużna w konstrukcji nośnej dachu, łączy dźwigary, a wiązar – podstawowy element konstrukcji dachowej, mający zwykle formę trójkąta, przenosi na ścianę budynku obciążenie dachu, parcie wiatru itp. Dachy dostarczają szeregu istotnych dla budownictwa  możliwości tworzenia i poznawania dachów.

Dachy budynków z kostek słomianych tynkowanych gliną i innych zasobów naturalnych:

cepJak pokryć dach strzechą? Do pokrycia dachu strzechą potrzebujemy trzciny lub słomy zżętej kosą lub wymłóconej ręcznie właśnie cepem. Słoma i trzcina do pokrycia dachu muszą mieć źdźbła proste. Maszyny i urządzenia łamią zboża. Ze ściętych źdźbeł przygotowujemy wiązki. Przygotowujemy więźbę dachową. Wiązki układamy i przybijamy pacą murarską na połaci od prawej do lewej. Strzechę możemy zastosować do każdego rodzaju dachu i jego kształtu.

Strzecha dawniej używana do krycia dachów, znalazła zastosowanie w nowoczesnym budownictwie dzięki powrotowi do tradycyjnych wiejskich typów budownictwa.

Czasami, choć stosunkowo rzadko, pokrywa budynki wykonane ze słomy i gliny.

MATERIAŁY Z NATURY. JAK ROZPOZNAĆ DOMEK RODZICA PO DACHU? SŁOMA I GLINA JAKO PRZEŁAMYWANIE STEREOTYPÓW, OCHRONA DZIEDZICTWA, EDUKACJA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Tradycja budowy ze słomy i gliny i związana z nią ochrona lub powiększanie zasobów naturalnych, rozwój rolnictwa, pszczelarstwa, młynarstwa, upraw drzew owocowych, wiertnictwa, ziołolecznictwa, nie notuje szerszego zainteresowania ochroną dziedzictwa narodowego, w szczególności w miejscach, w których naturze nie zagraża działalność człowieka, kłusownictwo i nielegalny handel drewnem. Domy ze słomy i gliny wytrzymują ok. 50 lat, są łatwe do rozbiórki w przypadku problemów z pleśnią i grzybami. Budowie ze słomy i gliny przyświeca myśl, że każdy człowiek powinien sam potrafić wybudować dom w oparciu o podstawowe komponenty ziemi, wody, powietrza i ognia i podstawowe elementy: łuki, sklepienia, kopuły. Wszystkie materiały daje natura. Ochrona i konserwacja przyrody to jeden z głównych elementów budowy ze słomy i gliny. Ogromnym wyzwaniem i wzorcem dla ochrony budowy ze słomy i gliny stał się pierwszy zabytkowy budynek wzniesiony z bel słomianych we Francji, który prawie w całości niemalże pięknie odnowiono. Podobnie lokalne dziedzictwo ze słomy i gliny ratowano w krajach Europy Wschodniej. Zaniedbane obiekty porasta roślinność i drążą je owady. Tworzenie parków i wprowadzanie ochrony parku, obszarów zalesionych, obszarów, które często odwiedzają turyści, ochrona rejonów leśnych przed kłusownictwem, nielegalnym wycinaniem i sprzedażą drewna pokazuje znaczenie budowy ze słomy i gliny dla ochrony środowiska naturalnego i zasobów naturalnych. Na skutek wylesienia lasu, kłusownictwa i nielegalnego handlu drewnem rozpoczęto budowę ze słomy i gliny na obszarach zagrożonych wylesieniem i zniszczeniem środowiska naturalnego. Stworzenie parków i lasów, zalesienie obszarów zniszczonych i zużytych to, obok uprawy roślin i hodowli zwierząt, jeden z istotnych celów budowy ze słomy i gliny. Mieszkańcy domów ze słomy i gliny każdego roku wprowadzają daty prowadzenia prac rolniczych, zbioru owoców, kontrolują polowania, rozwój turystyki w rejonach szczególnie zatłoczonych, dbają o zbieranie drewna w wydzielonych strefach. Edukacja, także w budynkach ze słomy i gliny, w szczególności przedszkolna, dzięki wprowadzeniu siedzenia w jednej ławce, braku stosowania jakichkolwiek kar odniosła pozytywne efekty. Bliskie im jest rozwijanie wrażliwości w kierunku piękna ziemi, życia w harmonii z przyrodą i w kierunku odpowiedzialnego wykorzystywania zasobów naturalnych.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA JAKO ODKRYWANIE PIĘKNA I WALORÓW ZIEMI

Budowa ze słomy i gliny cieszy się coraz większą popularnością i współgra z założeniami opracowanej w roku 2001, w cieniu ruin zamku Drahim, przez grono poznańskie, tzw. Karty Drahimskiej, w której, w oparciu o piękno i walory ziemi, sformułowano prawa człowieka do pięknego dla niego krajobrazu, życia w zdrowym środowisku, życia w zgodzie i w harmonii z przyrodą i rozwijania wrażliwości na przestrzeń i uczenia się odczytywania jej znaczeń. UstawaowspolpracyrozwojowejTemu celowi służyć ma poznanie wybranych elementów. Innym ważnym dokumentem, na który warto się powołać przy zajmowaniu się zagadnieniem budowy z kostek czy rozwojem naturalnego budownictwa  architektury naturalnej jest Ustawa o Współpracy Rozwojowej*****. Aby wyrazić ten świat harmonii z przyrodą i wrażliwości na otaczającą przestrzeń, podejmowane są działania związane z rozwojem naturalnego budownictwa, istotne są prace inżynierskie dotyczące wdrażania projektów inżyniersko-budowlanych z zakresu budowy z kostek oraz działania mające na celu podnoszenie poziomu i jakości wykształcenia, które przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju, rozwijania i kształtowania umiejętności świadomego planowania przestrzennego, pokazując istotne znaczenie słomy i gliny w służbie sztuki i ludzkości.

SŁOMA, GLINA, BAMBUS JAKO ŹRÓDŁO SZTUKI  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Tworzenie zabawek i dzieł sztuki ze słomy, gliny, bambusa i innych materiałów naturalnych to jeszcze jeden aspekt życia codziennego w zgodzie z naturą w historii i współcześnie. Słomiane misie, zabawki ludowe i słomiany słoń w tradycji i historii zabawek odznaczają się szczególnym wdziękiem. Z pragnienia powrotu do tradycji wyrasta, podejmowane obecnie, szycie ze słomy (m.in. zabawek, ubrań). Słomiane wyroby dekoracyjne zdobią gospodarstwa wiejskie: pająki pod sufitem (kuliste, tarczowe, promieniste), kuliste bukieciki, gałązki sosnowe, zapewniają pomyślność, obfitość i dobrobyt gospodarstwu. Ścięta sierpem przed żniwami słoma o bardziej nasyconej barwie, używana jest do wyplatania wazonów, żyrandoli, lichtarzy, stroików, krzyży. Słoma, w połączeniu z nicią, patykami, owocami, włóczką, kamieniami, wydmuszkami, plastikowymi rurkami, pozwala na tworzenie dzieł sztuki szczególnie popularnych i urokliwych. P1050303 Aby ukazać piękno tworzenia z zasobów naturalnych, uczniowie przygotowali wyroby z gliny: warsztat rzeźbiarski zaowocował powstaniem precyzyjnie wykonanych: rodziny misiów, gry z gliny, glinianego kota, które wpisują się w tradycję tworzenia zabawek z gliny. Wymagające podobnej dokładności i cierpliwości tworzenie ze słomy, także współcześnie, obrazów, bukietów kwiatów, ikon i obrazów świętych, wskazuje na możliwości użycia słomy w sztuce. Wysuszoną słomę należy pociąć, wygotować i zabarwić. Tak przygotowana, służy do tworzenia dzieł sztuki: pająków, aniołów, kapliczek, figurek. Współczesne rzeźby wykonywane ze słomy i gliny, między innymi przez brytyjską grupę Norfolk Young Farmers’ Club podejmującą w działaniach twórczych tematykę rolnictwa: słomiano-gliniane kombajny, traktory, myszy mają zachęcać do poznawania naturalnego budownictwa. Niezwykle istotne są zabawki z materiałów naturalnych, tworzone często z braku możliwości zakupu: zabawki z mąki, orzechów pistacjowych i laskowych, wiór, słomy, zabawki z bambusa. Właśnie japońskie „Rigolo”, dzieło-konstrukcja, oparte na znalezieniu środka ciężkości każdego pędu, dzięki wykorzystaniu bambusa, budziło skojarzenia z materiałem naturalnym używanym w tradycyjnym wiejskim budownictwie japońskim. Dzieła sztuki powstają z rurek bambusowych, które wykorzystywane mogą być do tworzenia mebli czy ozdób. Puzderka, pojemniki na herbatę, ozdoby do włosów, sitka i łopatki do ryżu, kosze i koszyki, bambusowe instrumenty muzyczne ujawniają piękno i prostotę klasycznego materiału japońskiego używanego w rzemiośle artystycznym i tradycyjnym wiejskim budownictwie. Cięty, wygięty, wijący się, rozdzielony, zaplątany, gięty, pełen zmysłowości bambus wyraża życie codzienne, religijne i twórcze dążenia.

SŁOMA I GLINA W SŁUŻBIE LUDZKOŚCI 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

„Ziemia zamienia się w złoto w rękach mądrych”. Inspirowany tą myślą Rumiego Nader Khalili skierował oczy świata na prawa bezdomnych, uchodźców, poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof. Ziemia jako materiał, który jest i zawsze będzie stała się głównym elementem jego filozofii architektury. Myśl Nadera Khalili rozwijają od wielu lat jego uczniowie w różnych zakątkach świata. Dzięki temu powstały wyjątkowe naturalne domy dla 40 bezdomnych kobiet, piękne naturalne domy dla poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof, piękne domy dla samotnych matek, tymczasowe schronienia dla poszkodowanych w wyniku wojen, przesiedleńców, domy dla chorych i zakażonych wirusami. W ten równoległy nurt naturalnego budownictwa i architektury naturalnej wpisuje się polska budowa domów ze słomy i gliny dla bezdomnych pod Poznaniem. Łatwość budowy z zasobów naturalnych sprawia, że w budowę włączają się dzieci i kobiety, osoby starsze, samotne matki i osoby chore. Wszystko to sprzyja zrównoważonemu rozwojowi naturalnego budownictwa oraz powstawaniu miast i osiedli z zasobów naturalnych.

O znaczeniu i symbolice dłoni w budowie z zasobów naturalnych i tworzeniu dzieł i elementów, które zdobią naturalne domy przekonywali się czwartoklasiści, którzy mogli poznać znaczenie i siłę własnych dłoni. Ręka jako główny element budujący, sama w kolorze naturalnym, jest symbolem mocy danej człowiekowi od boga i symbolizuje jego obecność, jest symbolem potęgi, działania, honoru, przyjaźni, symbolizuje piękno dawania i szczodrość. W budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną, naturalnym budownictwie i architekturze naturalnej ma wyjątkowe znaczenie. Miarą tego daru jest to, komu został podany. Wymagające dokładności i, co istotne, cierpliwości tworzenie ze słomy i gliny podkreśliło znaczenie rąk budowniczych poprzez ukazanie ich znaczenia dla poznania właściwości gliny w budowie z zasobów naturalnych, w szczególności w krajach biednych, o wyczerpanych i zniszczonych ziemiach. Budowniczy naturalny doceni znaczenie dłoni w sztuce budowania z zasobów naturalnych, dziele własnych rąk, zdobieniu naturalnego domu, przygotowywaniu przedmiotów, których użycie podkreśla znaczenie elementów odnalezionych w trakcie wyprawy po gospodarstwie wiejskim: starego koła od wozu, roweru, steru rybackiego, zegara z kukułką, kosza, pękniętej czarki od herbaty czy starej ramy od obrazu wypełnionych gliną lub słomą i w geście darowania chleba: czarnego, pszenno-żytniego, z kakao i kawą, szałwią czy oliwkami, podpłomyka, słonecznika.

DAR W ODPOWIEDNICH RĘKACH. BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ JAKO MIARA DARU

Miarą daru dla ziemi zamieniającej się w złoto, jest to, komu został on podany. Przemiana zniszczonej, zużytej i wyczerpanej ziemi w niebo to cele budowy domu z kostek słomianych tynkowanych gliną i dzieło rąk jej mieszkańców. Odwołanie się do wyobrażeń, które niesie słońce sprawia, że w ostatecznym rozrachunku to ci, którzy dar ten otrzymali niosą swoje wyroby i plony (złocisty chleb, złociste ryby, złocisty miód, miód miodów, niebieskawe diamenty, złociste pręciki ziół, miedziane naczynia) bogom. Ziemska budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną ma być odpowiednikiem rajskich ogrodów, których dostąpią mieszkańcy ziemi zamienionej w złoto.

SŁOMA I GLINA JAKO SYMBOLIKA RĄK  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Kiedy Nader Khalili zwracał oczy świata na potrzeby bezdomnych, uchodźców i poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof naturalnych, w zwrocie w kierunku podstawowych komponentów każdego istnienia: ziemi, wody, powietrza i ognia widział siłę tkwiącą w rękach człowieka. Działalność Instytutu Sztuki i Architektury Ziemi wzmocniła  pozycję bezdomnych, uchodźców i poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof przez pokazanie co mają do powiedzenia światu dzięki wykorzystaniu ziemi pod ich stopami. Późniejszy rozwój i powrót do naturalnego budownictwa pochodził  z tego źródła. W naturalnym budownictwie ręka jako główny element budujący, sama w kolorze naturalnym, symbolizuje piękno dawania i szczodrość, z drugiej strony, w połączeniu z wykorzystaniem gliny w sztuce, przypomina także o zdrowotnych właściwościach gliny i dobroczynnym wpływie gliny na cerę. Polski rozwój naturalnego budownictwa i mglinaiceraoda jaka zapanowała na naturalne domy, pracownie ceramiczne od dziesięciu lat najwięcej zawdzięcza jego myśli, tworząc uproszczony i fałszywy obraz. Trzeba jeszcze poświęcić nieco czasu samym tradycjom polskim. W 1930 roku Mikołaj Niewierowicz wskazywał na zalety płynące z naturalnego budownictwa, podkreślając jednocześnie: „Kto raz wypróbował ten typ budynków, ten nie odstępuje już odeń przy następnych budowach”. Miało to istotne znaczenie dla rozwoju budownictwa naturalnego po wojnie. Brak dostępu do innych materiałów sprawił, że zniszczony kraj widział możliwość odnowy właśnie w powrocie do naturalnych technik, wykorzystaniu naturalnych materiałów sprzyjających jednocześnie ochronie środowiska naturalnego. Z podobną sytuacją zetknęliśmy się pół wieku później, w Serbii, która dzisiaj słynie z najpiękniejszych domów naturalnych, rozwiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju budownictwa naturalnego i  właściwego gospodarowania zasobami naturalnymi. Budowie ze słomy i gliny towarzyszą plecionkarstwo i garncarstwo, tradycyjne rzemiosła, w których ręce mają równie ważne znaczenie.

SŁOMA, TRAWA, LESZCZYNA, BRZOZA, SOSNA, RATTAN, RAFIA jako PLECIONKARSTWO  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Plecionkarstwo jest istotną częścią pracy ze słomą i jest jednym z ważnych kierunków rozwoju w budowie ze słomy i gliny, czynników powodujących powstawanie budynków z kostek słomianych tynkowanych gliną. Słoma, ale i same plecionki miały zastosowanie w samej budowie domów z zasobów naturalnych i w ich wyposażeniu. Umiejętność wykonywania przedmiotów z trawy, słomy, pędów, łyka, sznurka z włókien roślinnych sięga paleolitu, a kosze3pierwsze wyroby zawdzięczamy głównie krajom afrykańskim i azjatyckim. Wszystkie one znalazły później zastosowanie w dziedzinach życia człowieka: codziennego, religijnego i twórczego – w rybołówstwie, stąd domy ze słomy i gliny dla rybaków, podbieraki do łowienia ryb, sita, w myślistwie: plecionki do przenoszenia zwierzyny, w transporcie: wyplatane siatki, kosze na owoce, tace, wyplatane kosze wykorzystywane do ozdabiania i do przenoszeniem dobytku w przemieszczaniu się i migracji ludności, w obuwnictwie: sandały ze słomy wieszane między innymi, na bramach świątyń, w wyposażeniu wnętrz naturalnych domów: meble z wikliny, siedziska słomiane, maty słomiane, meble, parawany i drzwi przesuwane, słomiane lampiony, pająki pod sufitem, w pszczelarstwie: beczki na zboże, ule, w kuchni: siatki i sita do cedzaków. Trawa morska, kukurydza, liście palmy, korzenie drzew, wiklina, rattan, bambus, rafia, brzoza i leszczyna służą do wyplatania. Stąd ważne okazało się podniesienie znaczenia lokalnych rękodzielników i wyrobów.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA W KUCHNI

Siatki i sita do cedzaków, naczynia użytkowe, kosze do przenoszenia pożywienia, drewna i innych elementów gospodarstwa wiejskiego.

SŁOMA I GLINA W GOSPODARSTWIE 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Wycieraczki ze słomy kładzione przed drzwiami. Warkocz słomiany ochraniał drzwi przed zimnem. Miotły z gałązek brzozy, ale i ze słomy odznaczają się szczególnym wdziękiem w gospodarstwie wiejskim. Wykonana z naturalnych i lekkich materiałów miotła ze słomy ryżowej służy do zamiatania stajni.

SŁOMA I GLINA W GARNCARSTWIE 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Tykwa dała początek garncarstwu. Roślina z rodziny dyniowatych posłużyła jako kształt do wytworzenia pierwszych naczyń z gliny, które przygotowywały kobiety i wysuszały na słońcu. Tak wysuszone naczynie z gliny, postawione na ogniu, twardniało.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk BUDOWA Z ZIEMI Z CZARNĄ PSZCZOŁĄSŁOMA I GLINA JAKO PSZCZELARSTWO. 

Barwa czarnej pszczoły, żółtawa, to jedna z najbardziej istotnych barw przy budowie ze słomy i gliny. Słoma i glina pełnią istotną rolę w pszczelarstwie: beczki na zboże, ule.

ZASMAKUJ MIODU MIODÓW. SŁOMA I GLINA A DOJENIE KRÓW 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Hodowla krów i dojenie krów wiąże się z odnalezieniem miodu w krowie. Mleko nazywane miodem miodu kojarzy się z jasną barwą słońca i jest symbolem ziemi-stworzenia. Gotowane mleko określa się miodowym i pełnym blasku, jak słońce.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA W TRANSPORCIE

Siatki, kosze na owoce, tace, wyplatane kosze wykorzystywane w przemieszczaniu się ludności. Przemieszczanie się ludności odpowiada przemieszczaniu się słońca (nieba).

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk PAJĄK. SŁOMA I GLINA W WYPOSAŻENIU WNĘTRZ

Okna prawdy jako istotny element, który łączy budowę ze słomy i gliny. Meble z wikliny, siedziska słomiane, maty słomiane, meble, parawany i drzwi przesuwane, słomiane lampiony, pająki pod sufitem, słomiane ozdoby choinkowe, naczynia ozdobne.

ZŁOTA ŁUSKA. SŁOMA I GLINA W RYBOŁÓWSTWIE 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Domy ze słomy i gliny szczególnie istotne są dla rybaków. Wspieranie utrzymania rybaków to jeden z istotnych celów budowy. Znajdziemy podbieraki do łowienia ryb, sita. Łodzie kryte trzciną, słomą pszeniczną.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk CO ŁĄCZY ZWIERZĘ I CHLEB? SŁOMA I GLINA W MYŚLISTWIE

Plecionkarstwo, jako jedno z najstarszych rzemiosł, wiąże się z dostarczaniem pożywienia. Plecionki, przygotowane przez kobiety, mężczyźni wykorzystywali do przenoszenia upolowanej zwierzyny. Rozszarpywanie zwierząt równe jest dzieleniu i łamaniu się chlebem.

SŁOMIANA TARCZA. SŁOMA I GLINA W ŁUCZNICTWIE i SZTUKACH WALKI 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Do ćwiczenia ciosów uderzeń, służy deska zawinięta w płótno słomy ryżowej – japońska makiwara (snop słomy). W łucznictwie służy jako tarcza.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk WĘDRÓWKA W SŁOMIANYCH BUTACH. SŁOMA I GLINA W UBIORZE

Wieńczące długą i piękną drogę sandały wykonane są ze słomy.

GLINA, SZARA, CZERWONA, BRUNATNA, ŻÓŁTA jako GARNCARSTWO i ZABAWKARSTWO  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

P1050337Naczynia użytkowe i naczynia ozdobne w historii i tradycji tworzenia zapisały się na różne sposoby. Glina jest podstawowym materiałem używanym w garncarstwie. Naczynia gliniane, wazony, patery, anioły z gliny.  Naczynia użytkowe: garnki, misy, dzbany, bańki, dwojaki. Z drugiej strony naczynia ozdobne: kropielniczki czy figurki. Zabawki z gliny: grzechotki, gwizdki, ptaszki, anioły z gliny czy gliniane koty. Warsztat rzeźbiarski z gliny, oprócz zalet i właściwości materiału używanego w budow17. Glinaie ze słomie i gliny, miał pokazywać możliwości użycia gliny jako materiału wykorzystywanego w sztuce użytkowej i w zabawkarstwie. Zaowocował powstaniem naczyń glinianych i zabawek konstrukcyjnych.

SŁOMA I GLINA JAKO ŹRÓDŁO CIEPŁA I SOLIDNOŚCI 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Barwa i połysk słomy przywołuje skojarzenie z ciepłem słońca, przypominając o złocistych łanach zbóż i plonach zbieranych latem. Glina spaja słomę i sprawia, że dom jest trwały, stabilny i solidny. Słoma, wrzos, trzcina, wióra osikowe, trawa, torf, drewno zapewniają odpowiednie pokrycie, w zależności od tego czy mamy do czynienia na przykład z dachem wiórowym, strzechą czy dranicą. Prawidłowo osadzone okno zapewnia właściwy wgląd w istotę budowy i poznanie materiału, z którego jest wykonany budynek. Jedną z najpiękniejszych tradycji budowy ze słomy są okna prawdy, które łączą budowę: ich kształty i wykorzystanie materiałów naturalnych oddziaływać ma na zmysły i przypominać o tradycyjnych elementach wyposażenia gospodarstwa wiejskiego: stare koła, ramy od obrazów, obudowy od zegara z kukułką wypełniane są słomą, którą (czasem spotyka się słomę za szkłem) można dotknąć i poczuć jej zapach. Cięty, cętkowany, wygięty, rozdzielony, zaplątany, gięty, pomalowany, czysty, pełen zmysłowości bambus wyraża życie religijne, codzienne i twórcze dążenia. Zasoby naturalne łączy się z tradycyjnymi elementami wyposażenia gospodarstw wiejskich, osady rybackiej.

CO MOŻNA ZOBACZYĆ PRZEZ SŁOMIANE OKNO? SŁOMA I GLINA W OKNACH PRAWDY 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

W tym co stare, zniszczone, z pozoru nieużyteczne, niedoskonałe naturalny budowniczy dostrzeże wartość piękna. Poszukiwanie elementów, które towarzyszą naturalnemu budownictwu i architekturze naturalnej to jedno z najciekawszych zajęć naturalnych budowniczych. Warto starannie zorganizować wyprawę po gospodarstwie wiejskim, by odnaleźć przedmioty, których użycie w architekturze naturalnej podkreśla znaczenie i symbolikę elementów naturalnych. Stare koło od wozu odnowione, pomalowane i wypełnione słomą zdobi niejeden naturalny dom. Piękno i klasę zegarów z kukułką docenią nie tylko kolekcjonerzy, ale i pasjonaci naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Stary zegar wypełnia słoma, którą można dotknąć i poczuć jej zapach. koszeKosz wypełniony słomą i słomianymi bukietami jest równie ważnym elementem ozdobnym naturalnego domu. Ramę od starego obrazu, warto odnowić, pomalować i włożyć w nią słomę lub glinę. Podobną rolę spełniać będzie pęknięta pęknięta czarka od herbaty ozdobiona gliną i przyozdobiona wiązkami słomy. Naturalną i piękną kompozycją będzie także obraz wykonany z ziaren zbóż przypominający złociste łany i elementy naturalne, z których powstał budynek. Drewniane zawieszki starannie przygotowane i wypełnione glinianymi dziełami z warsztatu rzeźbiarskiego (glinianym kotem, misiem i innymi rzeźbami) lub słomianymi dziełami sztuki (słomianymi myszami, słoniem, lalkami, pająkami, kotami, kombajnami czy traktorami) ozdabiają ściany domów naturalnych. Zamiłowanie do tych odnalezionych podczas wyprawy po tradycyjnych gospodarstwach wiejskich elementów to zrozumienie gustów i upodobań budowniczych z zasobów naturalnych. Przywiązanie do naturalnych zapachów czy przyjemności dotyku ujawnia się w ich przygotowaniu: pachnące siano, zapach słomy czy gliny w oknach prawdy sprzyjają poznawaniu zalet naturalnego budownictwa. Budowniczy z zasobów naturalnych z podobnym zainteresowaniem spojrzy na stare koło od wozu, koło od starego roweru, stary ster rybacki, zegar z kukułką, który już dawno nie tyka, ubikację kucaną, pękniętą czarkę od herbaty czy starą ramę od obrazu.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA i GLINA JAKO MIEJSCE ZAMIESZKANIA, PRACOWNIA, SZPITAL, SZPITAL WETERYNARYJNY, STUDIO DŹWIĘKU i NAGRAŃ, MIEJSCE NAUCZANIA I OŚRODEK EDUKACYJNY

Słomę i glinę wykorzystuje się do budowy domów, szkół, pracowni, szpitali, szpitali weterynaryjnych i ośrodków edukacyjnych. Co istotne, pierwszym budynkiem z kostek siana była właśnie szkoła zbudowana w stanie Nebraska w Stanach Zjednoczonych. W Polsce mamy już, między innymi, znaną pracownię ceramiczną ze słomy i gliny w Puszczy Knyszyńskiej. Niemieckie studio dźwięku w Kolonii ze słomy i gliny zbudowano w 2003 roku, wspólnie z Profesorem Minke. Rozwijający na gruncie niemieckim, naturalne budownictwo i budowę z materiałów naturalnych, propagujący stosowanie niewypalanej gliny, Profesor Minke jest jedną z najbardziej wyjątkowych osobowości i postaci naturalnego budownictwa. Co ciekawe, mamy glinę w oknie prawdy, a nie słomę. Studio nagrań powstało też na gruncie polskim, taką rolę między innymi odgrywa dom z materiałów naturalnych Jerzego „Słomy” Słomińskiego. Australijski szpital weterynaryjny ze słomy i gliny jest jednym z największych budynków strawbale na świecie. Zanieczyszczenia, działalność człowieka powodują ginięcie wielu gatunków zwierząt. Szpital, wykonany z naturalnych materiałów techniką ze słomy i gliny, ma służyć leczeniu rannych dzikich zwierząt. Ukraiński hotel wybudowany z nieszkodliwych surowców naturalnych: gliny, trzciny, kamieni, drewna został pięknie oświetlony. Okna hotelu, zgodnie z założeniami naturalnego budownictwa i architektury naturalnej, umożliwiają właściwy wgląd w istotę samej budowy wykorzystującej zasoby naturalne. Również wnętrze i wyposażenie przygotowano z materiałów naturalnych. Ku refleksji nad wnętrzem naturalnego budynku skłania naturalne światło i ciepła zielona słoneczna radosna barwa.

SŁOMA I GLINA JAKO WYPOSAŻENIE WNĘTRZ  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Naturalne światło i ciepła zielona słoneczna radosna barwa, a przy tym minimalizm, surowość, prostota form, oszczędność form, funkcjonalność, lekkość, powściągliwość, z płaszczyznami drewna i dyskretnymi akcentami koloru: zieleni, szarości i brązu. fot. IM Wielkowiejska realizacja budowy ze słomy i gliny wpisuje się w założenia budownictwa naturalnego. Dobór kolorów użytych materiałów, sposób wykorzystania  materiałów naturalnych i oświetlenia wnętrza naturalnego budynku wyraża założenia i cele naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Architekturę naturalną zdominowało bogactwo odcieni brązu, bieli, żółtego, czerwonego, szarości, zieleni o ważnej symbolice. Brąz: blady, brąz wypalanej glinki, o odcieniu kasztana, barwa wenge, miodowy, orzechowy brąz, brązowy z odcieniem czerwonawym, beżowy, ciemnobrązowy, przydymiony, podpalany brąz, o odcieniu zielonoczarnym, brąz bambusa (bogactwo odcieni i zmysłowość); biel: żółtawa, przypominająca kwiat pieprzu, kremowa, z odcieniem niebieskiego, najlepszy z białych odcieni, przypominający diament, szary: mysi, gołębi, szarobeżowy, platynowy, szary z odcieniem brązu i z odcieniem czerwieni, ciemnoszary marengo (respekt, organizacja, praktyczność); zieleń: blada, ciemna, oliwkowa, khaki, morska, szmaragdowa, zgniła, wiosenna, pistacjowa (życie, poszanowanie życia, harmonia, natura i bliski kontakt z naturą). Barwy te i ich symbolika oddają istotę naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Budownictwo naturalne i architektura naturalna w szczególny sposób ujawniają piękno odcieni i intensywności brązu, szarości, zieleni. Brakuje tutaj krzykliwych kolorów (różu, fioletu, pomarańczowego, niebieskiego), co pokazywały warsztaty, jakich materiałów i kolorów nie stosować w naturalnym budownictwie i architekturze naturalnej. Naturalne światło wpadające z zewnątrz i sztuczne oświetlenie oraz użycie odcieni brązu, szarości i zieleni mają tworzyć pełną równowagi kompozycję z barwami użytych materiałów naturalnych. Piękno i prostota architektury naturalnej to gra tych odcieni o różnej intensywności. Subtelne urozmaicenie odcieni ujawnia się w grze świateł. Użycie gliny w połączeniu ze słomą nabiera znaczenia w kontraście z drewnem. Elegancję i prostotę piękna wyrażoną przez architekturę najpełniej oddała budowa domów. Ich kolorystyka przypomina także dom, który mogliśmy obejrzeć dzięki uprzejmości Krzysztofa Lisa. Jedną z najpiękniejszych tradycji budowy ze słomy i gliny są okna prawdy, które łączą budowę ze słomy i gliny: ich kształty i wykorzystanie materiałów naturalnych oddziaływać ma na zmysły i przypominać o tradycyjnych elementach wyposażenia gospodarstwa wiejskiego: stare koła, ramy od obrazów, obudowy od zegara z kukułką są wypełniane słomą, którą nierzadko (czasem spotyka się słomę za szkłem) można dotknąć i poczuć jej zapach. Stabilny, lekki, elastyczny i usztywniony bambus cieszy się właściwościami lepszymi niż drewno, beton, stal. Prostota, lekkość, surowość, oszczędność form, użycie skromnych środków w wykonaniu i wszystkich elementach towarzyszących, wyposażeniu wnętrz z materiałów naturalnych, minimalizm i funkcjonalność przekonują o istotnej wartości tej architektury. Odcienie brązu, bieli, żółtego, czerwonego, szarości i zieleni, naturalne światło i sztuczne oświetlenie wraz z użyciem skromnych i naturalnych środków w wyposażeniu naturalnego domu, hotelu, lokalny wypiek chleba świadczą o naturze świata naturalnego budownictwa i tej architektury.

SŁOMA I GLINA JAKO ZMYSŁOWOŚĆ, ŚWIĘTOŚĆ, PRAKTYCZNOŚĆ I POSZANOWANIE ŻYCIA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Odcienie brązu wyrażają zmysłowość: miodowy, blady, brąz wypalanej glinki, o odcieniu kasztana, barwa wenge, złocisty,orzechowy brąz, brązowy z odcieniem czerwonawym, beżowy, ciemnobrązowy, przydymiony, podpalany brąz, o odcieniu zielonoczarnym, brąz bambusa. Biel: żółtawa, przypominająca kwiat pieprzu, kremowa, z odcieniem niebieskiego, najlepszy z białych odcieni – przypominający diament. Szary: mysi, gołębi, szarobeżowy, platynowy, szary z odcieniem brązu i z odcieniem czerwieni, ciemnoszary marengo. Zieleń: blada, ciemna, oliwkowa, khaki, morska, szmaragdowa, zgniła, wiosenna, pistacjowa symbolizuje życie, poszanowanie życia, harmonię, naturę i bliski kontakt z naturą. Barwy te widoczne są w wyposażeniu i elementach budynków ze słomy i gliny, mają znaczenie dla rozwoju budownictwa ze słomy i gliny i budowy z zasobów naturalnych.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk  Dlaczego chleb zstąpił z nieba? SŁOMA I GLINA JAKO SMAKOWANIE

Chleb jest żywotem wiecznym, który zstąpił z nieba. Stół obrazuje niebo, bo przebywa na nim bóg roślin uprawnych (rozwój roślin uprawnych), owoców (rozwój drzew owocowych), bóg pod postacią zwierzęcia (rozwój myślistwa). Elementem towarzyszącym naturalnemu budownictwu jest podniesienie wagi i znaczenia chleba wraz z jego charakterystycznymi dla danego rejonu dodatkami i lokalnych wyrobów. Rozdawania chleba jest aktem powszednim „dla pokrzepienia sił”. Chleb, uznawany za baranka i ciało pańskie, jest nieodłącznym elementem obrzędowym. Aby spełnić główny akt obchodzi się cerkiew z misą chleba na głowie. Serbska gospodyni naturalnego domu ugości nas chlebem albo kutroszkalaczem, znanym na południu Europy. Naturalny budowniczy zasmakuje tu w tradycyjnym chlebie, w rurkach drożdżowych walcowanych w czekoladzie z orzechami włoskimi, laskowymi, migdałami, kokosem, wanilią, cynamonem, nasiona słonecznika i masłem orzechowym. Ręka jako główny element budujący, sama w kolorze naturalnym, po raz kolejny symbolizuje piękno dawania i szczodrość.drozdzowki Bukiet z lokalnych kwiatów czy zbóż zdobiący naturalne domy czy bochenek chleba podnosi znaczenie budownictwa naturalnego i lokalnych tradycji. Jak wypiec chleb? Potrzebna nam mąka i zakwas. Kształt bochenka chleba to także kształt cegły adobe, cegły te były przejściem do cegieł znanych nam obecnie, prostopadłościennych. Estońska gospodyni ugości nas chlebem żytnim i pszennym i potrawą z ryb. Na Litwie zjemy czarny chleb. Pakistańska gospodyni uraczy nas chlebem przypominającym polskie podpłomyki. W Rosji zasmakujemy w chlebie pszenno-żytnim z dodatkiem gorzkiego kakao i kawy, którym zawdzięcza wyrazisty smak i zapach. Ukraiński chleb z mieszanki żytniej i razowej mąki pszennej. W Szwecji słynącej z naturalnego budownictwa zjemy bułeczki cynamonowe (kanelbullar). Włoska gospodyni w Toskanii przygotuje chleb z szałwią i oliwkami. Sześcioczęściowy chlebek zjemy w Szwajcarii, a w Irlandii zasmakujemy w chlebie sodowym. Esencja smaku kryje się w sekretach poszczególnych chlebków, zawijasach i plecionkach.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA W LITERATURZE i FILMIE, MALARSTWIE, MUZYCE i ARCHITEKTURZE. SŁOMOLUDY I GLINOLUDY (Hymn Gliniady. Parada z Miłości do Gliny)

Słoma wypełnia obrazy literackie, malarskie, filmowe, muzyczne. „Z butów sterczy słoma, literaturę zna z opracowań lektur, buraczana dama. Kto rodzi się prostakiem, prostakiem przemija” śpiewa Katarzyna Nosowska, „O Tobie?” (z „Puk, puk”). „Słomiany wdowiec” z 1955 roku z Marilyn Monroe zapadł w pamięci widzów głównie z roli, jaką odegrała aktorka Marilyn Monroe. Niezgrabna słomiana pałuba z „Wesela”, ukrywa w swoim wnętrzu krzak róży, który rozkwitnie wiosną. Jerzy „SŁOMA” Słomiński jest prekursorem gry na bębnach w Polsce, ale nie tylko… Bębniarz, muzyk, z indywidualnym tokiem studiów u malarza, pedagoga, teoretyka, architekta i projektanta wnętrz Oskara Hansena, twórca bębnów jest również konstruktorem domów ekologicznych. Pracującego w zaciszu lasu „Słomę” udało się namówić na kilka opowieści o naturalnym domu, materiałach naturalnych, powstawaniu naturalnego domu, podzieleniu się doświadczeniem, i – o tworzeniu bębnów. Legendarna praska wystawa Zorki Ságlovej z 1969 roku „Seno-sláma” (Siano-słoma) zasłynęła z wypełnienia przestrzeni sianem i słomą. Film, poświęcony budowie domu ze słomy i gliny, wykorzystany dzięki uprzejmości Krzysztofa Lisa, pokazywać miał podstawowe etapy budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. P1050710Proste i naturalne materiały wykorzystywane w budownictwie naturalnym – liście, trawę, glinę, kamienie, drewno – wkomponowano w latach siedemdziesiątych XX wieku w przestrzeń galerii w Pradze. Rozwijał się bowiem wówczas międzynarodowy nurt sztuki ziemi. Tę tradycję zapoczątkowaną przez Zorkę Ságlovą kontynuuje dzisiaj wielu artystów, nie tylko czeskich: Peter Bartoš, Michal Kern i Jana Želibská. Parada z Miłości do Gliny odbywająca się od kilku lat w Bolesławcu, mieście ceramiki, gromadzi pasjonatów gliny. Hymn Gliniady i Glinoludów. Parada z Miłości do Gliny:  Powołanie Glinoludów nawiązuje do starych obrzędów i rytuałów, w których malowanie ciała gliną, błotem, substancjami roślinnymi i innymi materiałami naturalnymi wyznacza ważne momenty w życiu człowieka.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA i GLINA JAKO ŹRÓDŁO POZNANIA

Prawidłowo osadzone okno, również w domach wybudowanych podczas warsztatu i zastosowanie łamaczy światła w naturalnym budownictwie zapewnia ciepło. okno2,imOkno naturalnego budynku i budowli ze słomy i gliny umożliwia właściwy wgląd w materiał i istotę budowy z kostek i naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Ceremonie z użyciem ziemi i materiałów naturalnych podnoszą znaczenie budowy z kostek. W domach z surowców naturalnych znaleźć można bardzo często materiały naturalne w oknie, niejednokrotnie wiesza się na ścianie ramę ozdobną, ster rybacki, koło od starego wozu, wypełnioną materiałami naturalnymi, z których powstał dom, na przykład słomą. Okna prawdy to bowiem jedna z najpiękniejszych tradycji budowy ze słomy. Ich kształty i wykorzystanie materiałów naturalnych oddziaływać mają na zmysły i przypominać o tradycyjnych elementach wyposażenia gospodarstwa wiejskiego: stare koła, obudowy od zegara z kukułką wypełniane są słomą, którą nierzadko można dotknąć i poczuć jej zapach.

Kostka sprasowanej słomy a katastrofa. SŁOMA I GLINA JAKO OCHRONA ŻYCIA  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Budynki ze słomy, gliny i innych materiałów naturalnych wytrzymują ulewy, trzęsienie ziemi, powódź, pożary, wiatry, kule karabinów zwykłych, maszynowych i odłamki granatów. Amerykańskie i australijskie badania dowiodły, że ściana wykonana z beli słomianych dzięki dużej kompresji jest odporna na ogień. O ile pojedyncza łodyga słomy szybko się zapali, nie zapalą się zbite bele. lodygaPoddanie ścian obciążeniu podobnemu do działania huraganu wykazało dużą odporność przed obciążeniem wiatrem, co jest istotne dla budowy ze słomy i gliny w krajach, które nawiedzają huragany. Badania wykazały wytrzymałość materiałów naturalnych przed pociskami karabinów zwykłych i maszynowych, przed kulami i odłamkami granatów. Przechowywane bele słomy na wypadek katastrof i kataklizmów stanowią doskonały materiał do budowy tymczasowych domów. Klęski żywiołowe, konflikty zbrojne, wojny i kryzysy humanitarne spowodowane przez naturę i człowieka przyczyniły się do wdrażania inwestycji inżyniersko-budowlanych na terenach i w rejonach objętych planowaną budową z kostek, budową szkół i prywatnych gabinetów medycznych z materiałów naturalnych w rejonach bez transportu publicznego nie tylko przez organizacje wdrażające i osoby prywatne, ale przede wszystkim przez samych mieszkańców i osoby dotknięte katastrofami naturalnymi i humanitarnymi. Im zawdzięczamy najwięcej, jeśli chodzi o budowę z kostek, badania w zakresie inżynierii budownictwa, rozwiązania techniczne, ochronę przed ulewami, katastrofami, huraganami, wdrażanie pionierskich rozwiązań, budowę – domów, szkół i szpitali.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk BUDOWA ZE SŁOMY I GLINY JAKO ŹRÓDŁO ZDROWIA

Budując ze słomy i gliny, nie sposób nie wspomnieć o rozlicznych zaletach płynących z tej budowy dla zdrowia mieszkańców, pracowników czy użytkowników. Brak potrzeby montowania kosztownej wentylacji wpływa na zdrowie mieszkańców domów ze słomy i gliny, osiedli czy rejonów objętych planowanym rozwojem budowy z kostek i budownictwa naturalnego, brak kurzu, uczuleń i chorób związanych z używaniem nowych materiałów budowlanych jest ważny dla zdrowia, szczególnie dla alergików. Warkocz słomiany służy do zabezpieczenia drzwi przed zimnem. Właściwości antybakteryjne, zwiększanie odporności skóry na mikroorganizmy dzięki glinie przekonują do budowy ze słomy i gliny. Już w 1987 roku Światowa Klub Seniora na scenie, fot. Iwona MatejczukOrganizacja Zdrowia (WHO) ustaliła listę objawów wynikających z przebywania w chorych budynkach. Oprócz objawów typowo alergicznych wymieniono zapalenie śluzówek, astmę oskrzelową, zapalenie krtani i oskrzeli, choroby nowotworowe. Ten Zespół Chorób Budynku pozwala wyeliminować lub doprowadzić do równowagi budowa z zasobów naturalnych. Co istotne, ściana z gliny i słomy, wchłaniająca nadmiar wilgoci z wnętrza, zapobiega wysychaniu śluzówki dróg oddechowych. Trzeba jednak pamiętać o wyeliminowaniu wilgoci, grzybów pleśniowych i szkodników (termitów i gryzoni). O ile wymienione nie szkodzą w wielkim stopniu budowie w Polsce i ich obecność bywa przytaczana nawet jako anegdota, wyrządzają niejednokrotnie wiele szkód i mogą przyczynić się do groźnych chorób w krajach o innym klimacie. Zwiększanie odporności na mikroorganizmy, brak uczuleń i chorób związanych z uczuleniami na nowe materiały budowlane, użycie gliny i słomy jako źródła ciepła – te aspekty zdrowotne budowy ze słomy i gliny wiążą się z zasługującą na uwagę aktywnością po zdrowie i potwierdzają słuszność powrotu do technik budownictwa naszych przodków.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Uwaga roślinność w kostkach słomy! SŁOMA I GLINA W ZALETACH I WADACH

Łatwość i szybkość budowy, ekonomia materiałów, solidność, energooszczędność, ciepło, ochrona przed ulewami, śniegiem, huraganami, trzęsieniem ziemi, pożarem świadczą o korzyściach płynących z budowy ze słomy i gliny. Roślinność porastająca budynki i kostki ze słomy, z których powstał budynek, drążenie budynków ze słomy i gliny przez owady, wilgoć, zbytnie narażenie na słońce, graffiti, to czynniki wpływające na ich niszczenie. Problem ten nie dotyka budowy z cegieł. Łatwość budowy, twardość i solidność (kostki ze słomy mocno sprasowane), naturalna klimatyzacja (dzięki połączeniu słomy i gliny), ciepło, wysoka odporność cieplna, wykorzystanie gliny jako tynku dające odpowiednią wilgotność (zdolność szybkiego wchłaniania i oddawania wilgoci), budynki suche i higieniczne, energooszczędność (korzystne w przypadku budowy domów ze słomy i gliny, np. dla bezdomnych pod Poznaniem, dla rodzin niepełnych lub rodzin z różnych środowisk), brak potrzeby montowania kosztownej wentylacji, co jest istotne dla zdrowia, brak kurzu, uczuleń i chorób związanych z używaniem nowych materiałów budowlanych, co jest ważne dla zdrowia, szczególnie dla alergików, kostkatwardawłaściwości antybakteryjne, zwiększanie odporności skóry na mikroorganizmy, dzięki glinie, ogniotrwałe, zabezpieczenie przed pożarami, uzyskane dzięki słomie w glinie; ciche wnętrze, które zapewnia izolację dźwiękową, redukcję szumów, ochronę przed hałasami z zewnątrz; z punktu widzenia katastrof naturalnych istotny jest szybki proces budowy i niskie koszty (wytrzymałość ok. 50 lat, lecz – z punktu widzenia kosztów, szybkości i łatwości budowy i rozbiórki – opłacalność). Jedną z ważniejszych zalet budowy ze słomy i gliny jest niski koszt budowy ze słomy i gliny, przy budowie wykorzystuje się własną siłę roboczą oraz wolontariuszy. Miękkość w dotyku, łatwa możliwość naprawy domu (także samodzielnie) i ekonomia materiałów to zalety naturalnych tynków. Glina redukuje przykre zapachy i zapobiega naładowaniu elektrostatycznemu przedmiotów. Ten obraz komplikują wady budowy ze słomy i gliny, o których należy pamiętać i które należy wyeliminować: wilgoć i pleśń na tynkach glinianych, a w związku z nią konieczne zabezpieczenie słomy przed wilgocią, problem pojawia się w przypadku odwilży w górach i wzbierania rzek, budowa domu ze słomy i gliny jest niewskazana w miejscach, w których np. często wylewają rzeki, a także występują częste i silne opady deszczu; pękanie gliny, szczególnie w połączeniu z innym materiałem (drewno); zwierzęta i rośliny w ścianach domu: termity, szkodniki, gryzonie; rośliny wyrastające z tynku, a w związku z tym konieczny odpowiedni czas dla wyschnięcia tynku; duża powierzchnia ścian domu przez duże rozmiary kostek słomianych, o czym musimy pamiętać przy wyborze działki, którą mamy do dyspozycji lub którą zamierzamy zakupić. Duża powierzchnia ścian może jednak zostać uznana za zaletę (ciepło).

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ JAKO PRAWO DZIECI, SAMOTNYCH MATEK, KOBIET, BEZDOMNYCH, CHORYCH

Myśl Nader’a Khalili’ego rozwijają od wielu lat jego uczniowie w różnych zakątkach świata. Dzięki temu powstały wyjątkowe naturalne domy dla 40 bezdomnych kobiet, piękne naturalne domy dla poszkodowanych w wyniku wojen i katastrof, piękne domy dla samotnych matek, tymczasowe schronienia dla poszkodowanych w wyniku wojen, przesiedleńców, domy dla chorych i zakażonych wirusami. W ten równoległy nurt naturalnego budownictwa i architektury naturalnej wpisuje się polska budowa domów ze słomy i gliny dla bezdomnych pod Poznaniem. Łatwość, niskie koszty i szybkość budowy z zasobów naturalnych sprawia, że w budowę włączają się dzieci i kobiety, osoby starsze, samotne matki i osoby chore. Wszystko to sprzyja zrównoważonemu rozwojowi naturalnego budownictwa oraz powstawaniu miast i osiedli z zasobów naturalnych. Klęski żywiołowe, konflikty zbrojne, wojny i kryzysy humanitarne spowodowane przez naturę i człowieka przyczyniły się do wdrażania inwestycji inżyniersko-budowlanych na terenach i w rejonach objętych planowaną budową z kostek.

SŁOMA I GLINA W SŁUŻBIE SZTUKI  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Budowa ze słomy i gliny przyniosła szereg możliwości wykorzystania naturalnego budownictwa. Zaczęto eksperymentować z tradycyjnymi typami budownictwa. Tradycyjne domy w kształcie kopuł zmieniły swoją funkcję, w trakcie fascynacji tego typu budownictwem i małą architekturą, której nadano wymiar sztuki, dzięki twórcom między innymi hiszpańskim.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA W SŁUŻBIE LUDZKOŚCI

Z budową ze słomy i gliny wiąże się działalność zorganizowanych stowarzyszeń zawodowych, cechów rzemieślniczych, rolników, praczek, szwaczek, rybaków, leśników, tkaczy, budowniczych, stowarzyszeń dziecięcych działających w obszarze własnych zawodowych interesów, w szczególności w zakresie rolnictwa, budownictwa, plecionkarstwa, tkactwa, rybołówstwa, myślistwa, garncarstwa, wyrobu i wytwarzania lekarstw, ziołolecznictwa, uprawy roślin i hodowli zwierząt, ochrony praw dzieci, kobiet, osób starszych, pracujących z uchodźcami czy ludźmi z ubogich środowisk. Ich działalność w budynkach ze słomy i gliny, uprawa roślin, ziół stosowanych w medycynie i hodowla zwierząt, produkcja lekarstw, rozwój pszczelarstwa, rolnictwa, myślistwa, rybołówstwa, tkactwa, nawiązuje do tradycyjnych i lokalnych elementów rejonu, w połączeniu z fundowaniem szpitali, szkół, bibliotek, muzeów podnosi znaczenie lokalnych wyrobów przez ich inne wykorzystanie lub wprowadza nowe uprawy roślin i hodowle zwierząt. Przez osiedlenie się w pobliżu parków, terenów naturalnych, niewykorzystanych terenów naturalnych pokazujących różne i inne możliwości wykorzystania istniejących zasobów naturalnych lub wprowadzenia nowych upraw roślin i hodowli zwierząt w przypadku wyczerpania zasobów tradycyjnych, mieszkańcy domów ze słomy i gliny powiększają uprawę roślin i hodowlę zwierząt, wprowadzają nowe uprawy roślin i nową hodowlę zwierząt (rozwój rolnictwa), tworzą pasieki, produkują miód (rozwój pszczelarstwa) pozyskują drewno, polują na dzikie zwierzęta (rozwój myślistwa), kopią studnie (rozwój wiertnictwa) i chronią zdrowie ludności (rozwój medycyny tradycyjnej i ziołolecznictwa). Związki człowieka z naturą, niewyczerpane możliwości wydobycia zasobów naturalnych, ostrzeganie przed naturalnymi zagrożeniami i katastrofami, reakcja na katastrofy i kryzysy, zmiany klimatu, pustynnienie terenów, walki z żywiołami, wykorzystanie lokalnych zasobów, właściwe gospodarowanie dostępem do zasobów naturalnych i lokalnych, potrzeby lokalnych społeczności, budowa szkół, szpitali, bibliotek i muzeów, wykorzystanie zasobów naturalnych i odnalezienie nowych, w przypadku zużycia, zniszczenia i wyczerpania dotychczasowych to cele budowy ze słomy i gliny.

Dlaczego nie budujemy z betonu, dach nie pokrywa strzecha, a dookoła nie rosną kwiatki? SŁOMA, GLINA i INNE ZASOBY NATURALNE JAKO PRAWO BUDOWLANE, GÓRNICZE, MIĘDZYNARODOWE PRAWO HUMANITARNE 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Budowa ze słomy i gliny wiąże się z prawem człowieka do życia w zgodzie i w harmonii z przyrodą, rozwijania wrażliwości na przestrzeń i uczenia się odczytywania jej znaczeń. Międzynarodowe prawo humanitarne jako nakaz i podstawa działania Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca pozwala między innymi na opiniowanie działań edukacyjnych, wdrażanie inwestycji inżyniersko-budowlanych i budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną, czemu służyć może między innymi nauka projektowania i budowy domu. P1050989Co istotne, prawo humanitarne nie ocenia przyczyn, skutków ani charakteru, niesie pomoc i chroni wszystkich ludzi. We Francji, słynącej z pierwszego budynku z bel słomianych w Europie, prawo budowlane pozwala na budowę domów aż do 120 metrów kwadratowych we własnym zakresie. Prawo sprzyja coraz większemu zapotrzebowaniu na dobra naturalne. Na sprowadzanie bogatych zasobów naturalnych innych krajów (w wielu przypadkach, tak dotyczących wydobycia zasobów naturalnych, jak i ich użycia w budownictwa niejasny system prawny jest nieustannie modyfikowany i tworzony, dzięki czemu zasoby naturalne innych krajów możemy wykorzystywać i wprowadzać), wykorzystywanych w naturalnym budownictwie pozwala prawo budowlane i prawo górnicze: afgańskie bogactwa mineralne (lazuryt i szmaragdy) możemy sprowadzać i wykorzystywać. Ochrona i poprawa jakości pracy, racjonalne wydobycie surowców naturalnych, wydobycie kruszyw naturalnych należą do jednych z ważniejszych elementów zrównoważonego rozwoju naturalnego budownictwa. Działania edukacyjne w zakresie budowy ze słomy i gliny wpisują się w te cele i rozwój budowy z zasobów naturalnych.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk JAK ZAMIENIĆ ZIEMIĘ W NIEBO? DROGĄ SŁOŃCA DO ZIEMI OBIECANEJ. SŁOMA, GLINA, BAMBUS JAKO MIÓD, CHLEB, BRANSOLETY, DIAMENTY, BRYLANTY, INSTRUMENTY

Produkcja miodu (rozwój pszczelarstwa), budowa młynów i przygotowywanie mąki (rozwój młynarstwa), wypiek chleba (rozwój piekarni) wydobycie złóż (diamenty, brylanty) przyczynia się do rozwoju rejonów ubogich, zniszczonych przez katastrofy i klęski spowodowane przez naturę i człowieka. Wieńce pachnące na drzewach, kwietne zausznice przeciwko sztuce jubilerskiej, białe i złotem tkane kwiaty, nietknięte igłą, drzewa lśniące się bransoletami i kolczykami piękniejszymi niż ziemskie pierścienie, cudne pąki przypominające instrumenty wykonywane z zasobów naturalnych. Drzewa z rajskiego ogrodu, na żyznej glebie. Wizja rajskich ogrodów dostępna wybranym pozwoliła stworzyć ogród rajski na ziemi. Mieszkańcy domów ze słomy i gliny powiększają uprawę roślin, drzew owocowych i hodowlę zwierząt, zwiększają efektywność upraw i hodowli, tworzą pasieki, produkują miód, pozyskują drewno, polują na dzikie zwierzęta, chronią tereny zalesione i parki krajobrazowe przed kłusownictwem i nielegalną sprzedażą drewna, budują młyny i przygotowują mąkę, pieką chleb, kopią studnie, łowią ryby, wydobywają złoża, wytwarzają instrumenty i chronią zdrowie ludności. Opieka medyczna, przychodnie lekarskie (m.in. domy całodobowej opieki nad dziećmi) i właściwe nauczanie korzystania z zasobów naturalnych, w przypadku ich zużycia lub wyczerpania, zwiększanie efektywności upraw roślin, drzew owocowych, hodowli ryb i zwierząt to cele rozwoju budownictwa ze słomy i gliny. Przemiana ziemi w niebo to cele budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. Odwołanie się do wyobrażeń, które niesie słońce sprawia, że w ostatecznym rozrachunku to mieszkańcy domów ze słomy i gliny niosą swoje wyroby i plony (chleb, ryby, diamenty, zioła) bogom, jako zwieńczenie ziemskiej drogi spędzonej w świętości.

JAK UCZYNIĆ BEZDOMNOŚĆ PIĘKNĄ? SŁONECZNA I PIĘKNA BEZDOMNOŚĆ JAKO WYZNACZNIK GŁÓWNYCH WARTOŚCI i FILOZOFIA ŻYCIA A BUDOWA Z MATERIAŁÓW NATURALNYCH 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA JAKO ROZWÓJ PRODUKCJI MIODU, SEKTORA PASZ, PSZCZELARSTWA, ROZWÓJ UMIEJĘTNOŚCI STOLARSKICH I LEKARSKICH

BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ JAKO POZNANIE BARW I ODCIENI: ZŁOCISTY, MIODOWY, SREBRNY, ŻÓŁTY, BIAŁY, BIEL ŻÓŁTAWA, BARWA CZARNEJ PSZCZOŁY,  BIAŁY Z ODCIENIEM NIEBIESKIEGO, BIAŁY Z ODCIENIEM CZERWONEGO, KHAKI,3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

W Kuklach inspiracje barwami istotnymi dla budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną widoczne są również w innych formach spędzania czasu wolnego: biel i złocisty dominują w kolorach łodzi.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk NATURA, NATURALNA, NATURALNOŚĆ: JAKOŚĆ, OWOC, ŻYWIOŁ. SŁOMA I GLINA JAKO NATURA, NATURALNE, NATURALNOŚĆ… RUSTYKALNOŚĆ a NATURALNOŚĆ… HARMONIA, SZACUNEK, CZYSTOŚĆ, SPOKÓJ jako WARTOŚCI I JAKOŚCI. Jakości ciężkiego rustykalnego stylu i jakości lekkiego naturalnego stylu:

Tradycja budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną pokazuje wyjątkowy stosunek do natury. Wyznacza go w głównej mierze mitologia i religia. W stosunku tym mieści się poszanowanie naturalnych jakości towarzyszących budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną, obecnych w wytworach sztuki, rzemiośle, ceramice, jedzeniu, malarstwie. Wszystkie wytwory są wyrazem tego poszanowania i owocem naturalnej współpracy człowieka z otaczającą go przyrodą. Posiłek towarzyszący budowie wydaje się bardzo prosty (chleb, słoneczniki, plecionki, podpłomyki, placki), wymaga jednak wiele pracy i dokładności, dzięki temu zachowuje naturalne jakości wewnętrzne – smaku, zapachu i zewnętrzne – sposób ułożenia, zawijania, wywijania, cięcia, wygięcia i zagięcia, kolor, kształt. Pomyślność i szczęście człowiekowi zapewnia zejście na drogę bogów widoczne w odpowiednim przygotowywaniu miejsca na budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną, przygotowywaniu chleba (zajęcie boga i człowieka). Istotną cechą ułożenia słomy i innych materiałów naturalnych (w oknach prawdy, na stole, w bukietach słomianych) jest zachowanie naturalności kompozycji. Brakuje w niej figur geometrycznych (kół, kwadratów, trójkątów, prostokątów, wycinanek). W myśli chińskiej istotna jest dobroć samej natury w ogóle. Daje ona wszystkie materiały do budowy, pomimo zniszczeń spowodowanych przez naturalne żywioły i człowieka. Namiastkę piękna tej naturalności w kompozycji, jakości naturalności i szczególnego stosunku do tego piękna mogliśmy dostrzec w wijących się kłosach.naturalnosc  Kolejny aspekt słomy i gliny, natury i tego co naturalne dotyczy żywiołów, suszy, powodzi, kataklizmów, wiatrów, tajfunów, tsunami i trzęsień ziemi. Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną sprawdza się doskonale w sytuacjach zagrożenia ze strony tych naturalnych żywiołów występujących w rejonach świata i w przypadku zużycia, wyczerpania i zniszczenia ekosystemów.  Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną wskazuje także na możliwości pokazania istotnych różnic między stylem wiejskim, rustykalnym a naturalnością, jaką niesie. Dominujące w stylu wiejskim cechy i barwy: prostota, zgodność z naturą, zieleń przydymiona są tylko w pewnym stopniu podobne do budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną: w niej bowiem dominują odcienie żółtego, brązu i czerwonego, miodowy, złocisty, biały z odcieniem żółtego, niebieskiego, jeśli zaś pojawia się zieleń, to ta z odcieniem żółtego i brązu. Ciężki wiejski styl przeciwstawiać należy lekkiej naturalności i jej jakościom. W każdym elemencie muszą zostać urzeczywistnione harmonia (budowy i elementów), szacunek (dla ziemi, miejsca pod budowę, jego przygotowania, użytych narzędzi), czystość (umysłu, mowy), spokój. Czystą naturę budowniczego, piekarza i towarzyszących mistrzów ceremonii budowy pokazuje właściwa mowa, właściwe postępowanie i właściwe zarobkowanie.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk NATURALNE ŻYWIOŁY I KATASTROFY A BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ

ODNOWA EKOSYSTEMU I ROZWÓJ ROLNICTWA, RYBOŁÓWSTWA, MYŚLISTWA, TKACTWA A BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ. POZNANIE I ANALIZA PRZYPADKU  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

SŁOMA I GLINA WE WSPÓŁCZESNYM ZASTOSOWANIU  3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

W czasach powrotu do budownictwa wiejskiego słoma pokrywa nowoczesne budynki (biurowce, altanki)

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk SŁOMA I GLINA JAKO ŹRÓDŁO WIEDZY. JAK WYGLĄDAŁ SZPITAL DLA ZWIERZĄT w III wieku, p.n.e.?

Jeśli mieć na uwadze to, że pierwszą budowlą z kostek na świecie, która powstała w Stanach Zjednoczonych była szkoła z kostek siana, warto przypomnieć, że właśnie na amerykańskich pustkowiach powstał jeden z największych ośrodków edukacyjnych zbudowany ze słomy i gliny. Innowacyjny projekt, edukacja w zakresie dom1budowy z zasobów naturalnych i upowszechnianie wiedzy na temat budowy ze słomy i gliny wiąże się ze zrównoważonym rozwojem. W Polsce, między innymi, wśród drzew Puszczy Knyszyńskiej, odnaleźć możemy znaną pracownię ceramiczną ze słomy i gliny. Mamy także naturalne studio nagrań i dźwięku, między innymi, w naturalnym domu Jerzego „Słomy” Słomińskiego, wypełnionym bębnami. Co istotne, w tworzeniu naturalnego domu ważne jest zastosowanie surowców lokalnych, z sąsiednich pól, podkreślenie zwyczajów lokalnych we wznoszeniu naturalnego domu, ceremonii związanych z budową, co sprzyja zrównoważonemu rozwojowi naturalnego budownictwa, świadomemu planowaniu przestrzennemu i powstawaniu osiedli z surowców naturalnych. Jedną z najbardziej interesujących inicjatyw w Polsce i tworzenia siedlisk z materiałów naturalnych jest Serbinów, gdzie w otoczeniu lasu powstają mobilne domy będące tak schronieniem, jak i dziełem sztuki. Tradycyjne domy w kształcie kopuł zmieniły swoją funkcję, w trakcie fascynacji tego typu budownictwem i małą architekturą, której nadano wymiar futurystyczny, dzięki twórcom między innymi hiszpańskim. Leśne konstrukcje naturalne to wznoszenie małych budynków (ze słomy i gliny, drewna i gliny, z gliny bitej), które mają tworzyć miejsca warsztatowe przy glinie i drewnie, i dawać schronienie. Podobną rolę (edukacyjną i medyczną) odgrywają szpitale i medyczne gabinety prywatne ze słomy i gliny, w których oprócz leczenia – ludzi i chorych dzikich zwierząt, prowadzi się edukację w zakresie medycyny i zasad udzielania pierwszej pomocy – człowiekowi i zwierzętom. Budowa w Prądniku Korzkiewskim wpisuje się w te cele budowy ze słomy i gliny oraz w rozwój budownictwa naturalnego (ekobudownictwa) i być może spełniać będzie podobne.

SŁOMA I GLINA JAKO SPOTKANIE 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

W znamienny sposób pierwsza dekada XXI wieku przyniosła czerpanie z wzorców odkrytych podczas podróży. Leśne konstrukcje naturalne w Serbinowie to wznoszenie małych budynków (ze słomy i gliny, drewna i gliny, z gliny bitej), inspirowane ekowioskami, które mają tworzyć miejsca warsztatowe przy glinie i drewnie, dawać schronienie, służyć różnym praktykom. Energooszczędne i tanie domy ze słomy i gliny spowodowały, że zaczęto przekonywać do ich budowy polskich bezdomnych i najuboższych, stąd budowa w Wielkopolsce. Studio nagrań i dźwięku ze słomy i gliny mamy w Niemczech i w Polsce. Taki jest obraz świata naturalnego budownictwa i architektury naturalnej, jaki Polska wynosi ze spotkań z innymi krajami i z odbytych podróży na inne kontynenty. Polski rozwój naturalnego budownictwa i moda jaka zapanowała na naturalne domy, pracownie ceramiczne od dziesięciu lat najwięcej zawdzięcza myśli Nader’a Khalili’ego, tworząc jednak niejednokrotnie uproszczony i fałszywy obraz.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk I NIEBO, I ZIEMIA. SŁOMA I GLINA JAK BUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ

Kto buduje z kostek słomianych tynkowanych gliną wypełnia się i niebem, i ziemią.

Dotyczy człowieka i jego relacji do natury i kultury ukształtowanej przez kultury, człowieka potrafiącego w obliczu zdarzeń ziemskich i spraw ostatecznych

zachować jedność ziemskiego i niebiańskiego raju.

O ziemi, wyjątkowym darze dla człowieka mówi Crointeruax:

Nie ma nic lepszego niż dom z ziemi, która przewyższa wszystkie materiały. Ziemi, którą można stosować w każdym miejscu i we wszystkich krajach, która jest prezentem danym przez Boga wszystkim ludziom.

Ziemi, która w rękach ludzi mądrych zamienia się w niebo.

* Zmiany zastosowania, dotychczasowe związki i nasilające się związki budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną z odnową zużytych, wyczerpanych i zniszczonych ekosystemów, ekorozwojem, ekoturyzmem, ekoturystyką skłaniają do przyjęcia ekobudownictwa i ekoarchitektury. W literaturze polskiej spotkać można różne nazewnictwo, które nie zostało ujednolicone, czego przyczyną może być rozwój budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną. W literaturze obcojęzycznej i w krajach, w których budownictwo z kostek słomianych tynkowanych gliną zmieniło zastosowanie, a popularność zyskało znacznie wcześniej, przyjęło się określenie ekobudownictwo.

** Budownictwo wieyskie z cegły glino-suszaney z plantami chałup wieyskich, stosownie do gospodarstwa narodowego, Warszawa 1791.

*** Tę myśl Nader Khalili wyrażał nie tylko podczas spotkań, ale także w pracach. Spośród istotnych warto odnotować: Emergency Sandbag Shelter and Eco-Village: Manual-How to Build Your Own with Superadobe/Earthbags czy Ceramic Houses: How to Build Your Own

**** Minke G., Podręcznik budowania z gliny. Materiałoznawstwo – Technologia – Architektura, Kraków 2013, s. 19.

***** Fragment Ustawy z dnia 16 września 2011 roku o współpracy rozwojowej, ogłoszona 13.11.2011 roku, isap.sejm.gov.pl, dostęp: 17.12.2011.

World Habitat Day – pierwszy poniedziałek października

cropped-dlonieworldhabitatday.jpgWorld Habitat Day został ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych

w 1985 roku i obchodzony jest od 1986 roku.

hp photosmart 720

hp photosmart 720

Aby odkryć i ukazać bogactwo prostoty i piękno rozwijającej się i cieszącej się coraz większą popularnością w Polsce budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną i rozwoju naturalnego budownictwa i architektury naturalnej, warto wybrać się w podróż w czasie i w przestrzeni: 

ONZ-HABITAT promuje i podnosi świadomość w zakresie polityki zrównoważonego rozwoju,

ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci, kobiet, osób niepełnosprawnych.

Na tegoroczne obchody wybrano istotną problematykę dotyczącą zapewnienia ubogim i najuboższym w różnych zakątkach świata miejsca zamieszkania i schronienia:

cropped-chmurka.jpg   Voices of Slumses

Barwa i połysk słomy przywołuje skojarzenie z ciepłem słońca, przypominając o złocistych łanach zbóż i plonach zbieranych latem. Glina spaja słomę i sprawia, że dom jest trwały, stabilny i solidny. Słoma, trzcina, wióra osikowe zapewniają odpowiednie pokrycie. Szkielet drewniany zapewnia stabilność lekkim kostkom słomy i ułatwia izolację cieplną.

Podczas tegorocznych obchodów będzie można usłyszeć między innymi o tym, co mieszkańcy dzielnic ubogich z różnych zakątków

mają do powiedzenia światu

o budownictwie, materiałach naturalnych, budowie z użyciem materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o rozwoju budownictwa naturalnego i jego przyczynach;

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o wybudowaniu odpowiadających ich potrzebom i standardom osiedli / domów i schronienia z materiałów naturalnych;

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o budowie z materiałów lokalnych czy lokalnie przetwarzanych;

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o edukacji w zakresie naturalnych zasobów używanych do budowy,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o edukacji i pomocy rozwojowej, w miejscach, w których wdraża się projekty inżyniersko-budowlane, między innymi z zakresu naturalnego budownictwa i budowy z kostek;

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk o poprawie zdrowia, jakości pracy i życia w miejscach bez transportu publicznego i infrastruktury.

Voices of Slumses.

Mieszkać i pracować z nimi, żyć z nimi, przeżyć wojnę domową i trzęsienie ziemi, by od nich i z nimi nauczyć się budować.

Celem wydarzenia jest między innymi podniesienie świadomości w szczególności w miejscach zatłoczonych i podatnych na osuwanie ziemi, trzęsienia ziemi, wojny domowe, powodzie,

poprawę jakości pracy

w miejscach bez transportu publicznego, bez szkół i in.

Domy z gliny, słomy, worków z piaskiem i innych materiałów naturalnych wytrzymują powodzie, trzęsienia ziemi, a nawet kule karabinowe i granaty.

Do śledzenia tegorocznych rozpoczynających się 6 października obchodów serdecznie zapraszamy i serdecznie zachęcamy.

kokardkaNa zdj.: jeszcze jedne zajęcia warsztatowe, które dały możliwość poznania właściwości słomy i gliny, a także ich użycia w budowie domu. Co istotne, wzmianka o bogactwie prostoty tych naturalnych surowców używanych w naturalnym budownictwie pojawiła się w biuletynie szkolnym.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk 3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk

Ostatnie lekcje przybrały formę zagadek i krzyżówek, dzięki którym uczestnicy zdobywali wiedzę o naturalnym budownictwie, materiałach używanych w naturalnym budownictwie, które znaleźć można w tradycyjnej architekturze wiejskiej (krycie dachu strzechą z użyciem słomy lub trzciny czy wiórami osikowymi przy dachach wiórowych) oraz mogli poznać podstawową terminologię.

ostatniezajecia

Naturalne budownictwo i architektura naturalna i Budowanie z kostek k. XIX w.-XXI w. Tradycja i współczesność

sklepienieBudowa ze słomy i gliny (naturalne BUDOWNICTWO i architektura). Tradycja i współczesność i Budowanie z Kostek. K. XIX w. – XXI w. obejmuje treści merytoryczne:

Solidność jako istotną i ważną cechę dla budowy ze słomy i gliny pokazała budowa dwóch okazałych domów, odwołujących się do znanego i tradycyjnego sposobu budowy domów z cegieł i pokrytych strzechą.

Strzecha używana do pokrywania wiejskich chat znalazła wprawdzie zastosowanie w nowoczesnym budownictwie,

jednak stosunkowo rzadko

pokrywa domy z kostek słomianych tynkowanych gliną.

„Dom wybuduj, to jest sztuka” – wypowiedź uczniów będąca wynikiem warsztatów, podczas których uczniowie pokazali umiejętności  tworzenia z gliny koresponduje z przesłaniem wybitnego architekta i nauczyciela, mającego istotny wpływ na zmiany w sposobie myślenia o architekturze i wypowiadania się za pomocą architektury:

Każdy człowiek powinien sam potrafić fot. Iwona Matejczukwybudować dom dla siebie i swojej rodziny w oparciu o podstawowe komponenty każdego istnienia: ziemię, wodę, powietrze i ogień i znane od starożytności podstawowe elementy: łuki, sklepienia i kopuły.

Aby odkryć i ukazać bogactwo prostoty i piękno rozwijającej się i cieszącej się coraz większą popularnością w Polsce budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną, warto wybrać się w podróż w czasie i w przestrzeni.

Historia, początki, przyczyny i rozwój

budowy ze słomy i gliny

i innych materiałów naturalnych, naturalnego budownictwa i architektury; użycie gliny, słomy i innych materiałów naturalnych w historii i współcześnie.

glina4ze szczególnym uwzględnieniem rozwijania umiejętności świadomego kształtowania przestrzeni publicznej, wpływu na przestrzeń publiczną i świadomego planowania przestrzennego w zakresie naturalnego budownictwa i architektury naturalnej poprzez, między innymi, tworzenie makiety zagospodarowania obszaru przestrzeni publicznej, wybór i układ elementów składających się na tę przestrzeń, widzianą oczami czwartoklasistów

wraz z uwzględnieniem korzyści, zalet i wad, celów i przeznaczenia budowy ze słomy, gliny i innych materiałów naturalnych, historii, początków, przyczyn, zalet, wad, rozwoju i celów budowy z użyciem słomy i gliny i innych materiałów naturalnych, zrównoważonego rozwoju naturalnego budownictwa i architektury, budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną.

1. Budowa ze słomy i gliny, naturalne budownictwo i architektura, zrównoważony rozwój budownictwa i architektury (ekobudownictwa i ekoarchitektury)

2. Budowanie z kostek. K. XIX w. – xxi W. edukacja w zakresie budownictwa, inżynierii budownictwa, Edukacja i pomoc  rozwojowa. Tradycja i współczesność

sloma11. Budowa ze słomy i gliny, naturalne budownictwo i architektura, zrównoważony rozwój naturalnego budownictwa i architektury (ekobudownictwa i ekoarchitektury) obejmuje:

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Historię budowy z użyciem słomy, gliny i innych materiałów naturalnych: początki, pierwsze budowle i ich mieszkańców,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Słoma, glina, inne materiały naturalne (liście, ziemia, lód, trzcina, akacja, bambus, mąka, wapno, łajno krowie, konopie, mielony papier makulaturowy, wióra osikowe, wełna owcza): właściwości i użycie w historii budownictwa,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Symbolikę słomy, gliny, trzciny, bambusa i innych materiałów naturalnych zakorzenioną w tradycjach kultur

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ceremonie z użyciem ziemi, słomy i innych materiałów naturalnych zakorzenione w tradycjach kultur

Ceremonia w intencji budowy domu

Fundamenty / budowa domu

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przygotowanie pola, siew, zbiór, omłot i przechowywanie zboża od czasów starożytnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Budowle z użyciem słomy, gliny i innych materiałów naturalnych (kościoły, chaty),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Domy tradycyjne z użyciem słomy, gliny i innych materiałów naturalnych (minka, jurta, tipi, njalla, samiska, igloo tradycyjne i z gliny),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Materiały i narzędzia używane w naturalnym budownictwie,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Maszyny, prasy i owijarki używane do prasowania:

  • pierwsze prasy,
  • budowę maszyn, m.in. prasa: zespół napędowy, instalacja hydrauliczna, miejsce na sznurek, mechanizmy do owijania, podbieracze, siłowniki hydrauliczne, ramy tylne: na zewnątrz, do wewnątrz, łańcuchy i wałki zespołu zwijającego, wskaźniki do pokazywania stopnia zgniotu beli, podajniki, noże do przycinania sznurka, odrzutniki bel

Ciekawostki:

  • pierwsze prasy zwijające wyprodukowała firma Vermeer w Stanach Zjednoczonych w 1970 roku;
  • w Polsce produkcję pras zwijających rozpoczęła lubelska firma FMR w latach siedemdziesiątych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Życie codzienne w różnych budowlach z użyciem słomy, gliny, innych materiałów naturalnych (mince, tipi, jurcie, szałasie, igloo z gliny, domu ze słomy i gliny),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Budowle z gliny, kamieni, trzciny i drewna (hotel z gliny, kamienia, trzciny i drewna na Ukrainie, szpitale ze słomy i gliny, kaplice ze słomy i gliny, sowiarnia, pracownia ceramiczna ze słomy i gliny),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przyczyny i cele powstawania budynków ze słomy, gliny i innych materiałów naturalnych

katastrofy naturalne i humanitarne:

  • trzęsienie ziemi, wojna, wojna domowa, huragany, powodzie, pożary, tsunami, zmiany klimatyczne, bezdomne sieroty, brak domu i brak szkoły,

Ekoturystyka, turystyka zrównoważona

  • przenosiny z miasta na wieś, ekoturystyka, turystyka zrównoważona.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Realizacje budynków ze słomy i gliny w różnych krajach i w Polsce: rozwój budownictwa z kostek słomianych tynkowanych gliną,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przeznaczenie budynków ze słomy i gliny, innych materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wyroby z gliny i wyroby ze słomy,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Niewypalana cegła,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Tynki gliniane (w pałacu w Japonii, w Sidzinie),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wykorzystanie polskich rozwiązań w innych krajach (wybrane elementy),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Dawne techniki budowania ze słomy, gliny, trzciny, bambusa i wykorzystanie materiałów naturalnych a współczesne realizacje (domy, hotele, muzea), wykorzystanie materiałów tradycyjnych we współczesnym budownictwie naturalnym (ekobudownictwie i ekoarchitekturze),

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Miejsca wydobycia materiałów potrzebnych w budownictwie,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Kategorie naturalnego budownictwa i architektury naturalnej:

  • prostota,
  • lekkość,
  • minimalizm,
  • funkcjonalność,
  • oszczędność form

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Światło i znaczenie światła w budowie z kostek i naturalnym budownictwie

  • jako element budujący w przestrzeni naturalnego budownictwa i architektury naturalnej;
  • boska symbolika światła naturalnego;
  • znaczenie okna w domach z naturalnych zasobów – właściwy wgląd w istotę budowy;
  • okno prawdy – właściwy wgląd w materiał

Ciekawostki:

  • okna prawdy w naturalnych domach, wypełnione słomą – jedna z piękniejszych tradycji domów ze słomy
  • znaczenie okna w domach z naturalnych zasobów – właściwy wgląd w istotę budowy, słoma, glina, bambus, etc.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukZastosowanie gliny i materiałów tradycyjnych w biurowcach (zagadnienie zdrowia i pracy), adaptacje biur na mieszkania;

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Właściwości zdrowotne materiałów naturalnych a zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zrównoważony rozwój i pomoc humanitarna, zgodnie z zasadami neutralności, niezależności i bezstronności, humanitaryzmu oraz w oparciu o zasady sformułowane w Europejskim Konsensusie ws. Pomocy Humanitarnej:

  • ratowanie i ochrona życia w kontekście budowy ze słomy i gliny
  • pomoc ubogim i budowanie odporności na katastrofy w kontekście budowy ze słomobali;
  • zaangażowanie rodzin, niepełnosprawnych, bezdomnych, ubogich i wdów w budowę własnego domu w ramach pomocy rozwojowej jako symboliczny wymiar budowania ze słomy i gliny,
  • pomoc rozwojową w zakresie reagowania na katastrofy;
  • edukację zdrowotną w kontekście budowy ze słomy i gliny na świecie, w tym budowę szpitali i medycznych gabinetów prywatnych;
  • wspieranie budowy, modernizację i utrzymanie w krajach dotkniętych tsunami i wojną domową;
  • rozwój budownictwa szkolnego i poprawę jakości pracy w szkołach, niezależnie od infrastruktury, funduszy i wyposażenia szkół na świecie w kontekście budowy ze słomobali;
  • rozwój i wdrażanie projektów budowlanych, remontowych i edukacyjnych, a także koordynację wsparcia inżynierskiego w kontekście budowy z kostek na świecie,
  • ochronę praw bezdomnych, migrantów, osób zakażonych HIV, HPV, HBV, HCV w kontekście budowy ze słomobali;
  • edukację przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych, gimnazjum, liceum, słuchaczy szkół wyższych, osoby starsze, bezdomnych, osób zakażonych wirusami i chorych, mieszkańców slumsów, etc. w zakresie budowy ze słomobali;
  • fundatorów i źródła finansowania budynków ze słomy i gliny, organizacje, instytucje i osoby prywatne,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Organizacje i media wdrażające, realizujące i promujące naturalne budownictwo i architekturę (ekobudownictwo i ekoarchitekturę) na świecie i w Polsce,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Rozwój i przyczyny rozwoju budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną w Polsce od ponad dziesięciu lat,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ciekawostki:

  • po trzęsieniu ziemi w Pakistanie zbudowano szkołę, żeby można było uczyć się pisać, czytać, rysować, grać w krykieta, z lokalnych materiałów naturalnych (słoma i drewno), budynek jest odporny na trzęsienia ziemi, bez ogrzewania, ciepły,
  • nepalskie domy ze słomobali, odporne na susze, powodzie, trzęsienia ziemi;
  • biblioteki ze słomy i gliny;
  • szpitale ze słomy i gliny, medyczne gabinety prywatne ze słomy i gliny;
  • kaplice ze słomy i gliny;
  • trudności ze zdobyciem bel słomy znanej powszechnie od zarania dziejów na wsi polskiej: w Pakistanie bele słomy do budowy domów dla rodzin nie są dostępne: do budowy domów, między innymi, dla samotnych matek / przez samotne matki używa się lokalnie przetworzonych materiałów naturalnych,
  • wykorzystywanie materiałów wojennych (worek, drut) do celów pokojowych,
  • nieistniejący budynek szkoły z kostek siana w Stanach Zjednoczonych, obgryzały ją pasące się w pobliżu budynku na zielonej wiosną trawce krowy u początków XIX stulecia, dlatego wprowadzono glinę,
  • wyroby ze słomy: miś ze słomy, zabawki ludowe ze słomy, słoń ze słomy (przykładowe polecane źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe: http://www.audiovis.nac.gov.pl/):
  • 1. Narodowe Archwium Cyfrowe

  • wyroby z gliny: miś z gliny, gra z gliny, zamiast słonia, kot: uczniowie
  • RZEŹBY z bel prasowanej słomy: traktor, kombajn

  • Maszyny do belowania i owijania: PRASY i OWIJARKI samozaładowcze i stacjonarne. ZAKISZANIE beli

    m.in. Z587, z-593 i z-594, z-543

    prasa zwijająca Z587 zwija do 35 bel na godzinę; holenderska PRASA LELY daje możliwość prasowania bez zatrzymywania się i zwalniania, półautomatyczna owijarka bel okrągłych, której gumowy pas pozwala na owijanie niekształtnych bel; prasy zmiennokomorowe zwijają okrągłe bele, praso-owijarki owijają folią bele, a czasem zakwaszają, w ten sposób powstaje KISZONKA PASZOWA; PRASY ZWIJAJĄCE z-543 I Z-594 przeznaczone są do zbiorów materiałów słomiastych, materiał zwijany w bele o średnicy 1200 mm; prasa Z-594 wyróżnia się rotorem z docinaczem, równomiernie zakisza bele. Przy użyciu prasy Z-543 bele owijane są sznurkiem lub siatką; owijarka samozaładowcza, stacjonarna

  • Widły, wózki, przyczepy do bel słomy
  • Bele słomiane jako grządki do hodowli roślin, towar opałowy i in.
  • Rozmiary bel słomy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Słownik tematyczny związany z naturalnym budownictwem i architekturą i budową z kostek

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ważne daty:

pierwszy poniedziałek października: World Habitat Day obchodzony od 1986 roku

1 I, 23 I, 11 II, 21 III, 22 III, 29 V, 21 IV, 5 VI, 20 VI, 26 VI, 19 VIII, 8 IX, 18 IX, 14 X, 15 XI, 16 XI, 25 XI, 1 XII,  2 XII, 5 XII, 10 XII, 18 XII, 19 XII

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Literaturę, przykłady, film, strony: Zanim wybudujecie dom (hotel / muzuem) i budynek z kostek z materiałów naturalnych, z wykorzystaniem tradycyjnych materiałów i wpisujący się w nurt naturalnego budownictwa i architektury (ekobudownictwa i ekoarchitektury)

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wybrane zadania z budowy z użyciem słomy i gliny, naturalnego budownictwa i architektury

sloma12. Budowanie z kostek. K. xIX W. – xxi W. Tradycja i współczesność, EDUKACJA i pomoc rozwojowa obejmuje:

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Historię budowy z kostek, pierwsze budowle z kostek, ich mieszkańców, gospodarzy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Użycie materiałów tradycyjnych: słomy, gliny, drewna, (domy, szkoły)

w budowie z kostek od XIX stulecia

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Symbolikę słomy, gliny i innych materiałów naturalnych zakorzenioną w tradycjach kultur

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ceremonie z użyciem ziemi, słomy i innych materiałów naturalnych zakorzenione w tradycjach kultur

Ceremonia w intencji budowy domu

Fundamenty / budowa domu

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Łamanie tradycji i historii

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przygotowanie pola, siew, zbiór, omłot i przechowywanie zboża od czasów starożytnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wyroby ze słomy: w historii, i wykonane własnoręcznie

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wyroby z gliny: w historii, i wykonane własnoręcznie

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Miejsca i tereny budowy z kostek

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Realizacje budynków ze słomy i gliny w różnych krajach i w Polsce: rozwój budownictwa z kostek słomianych tynkowanych gliną,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukMiejsca wydobycia materiałów potrzebnych w budownictwie z kostek,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Maszyny, prasy i owijarki używane do prasowania:

  • pierwsze prasy
  • budowę maszyn, m.in. prasa: zespół napędowy, instalacja hydrauliczna, miejsce na sznurek, mechanizmy do owijania, podbieracze, siłowniki hydrauliczne, ramy tylne: na zewnątrz, do wewnątrz, łańcuchy i wałki zespołu zwijającego, wskaźniki do pokazywania stopnia zgniotu beli, podajniki, noże do przycinania sznurka, odrzutniki bel

Ciekawostki:

  • pierwsze prasy zwijające wyprodukowała firma Vermeer w Stanach Zjednoczonych w 1970 roku;
  • w Polsce produkcję pras zwijających rozpoczęła lubelska firma FMR w latach siedemdziesiątych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukWłaściwości i korzyści dla zdrowia wynikające z użycia gliny, słomy i innych materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Organizacje i media

  • wdrażające, realizujące i promujące budowę z kostek na świecie i w Polsce,
  • fundatorów budowy z kostek, publiczne i prywatne źródła finansowania: organizacje i osoby prywatne
  • oraz osoby: Nader Khalili, Mata Amritanandamayi, Prof. Gernot Minke, Walter Menteth i wiele innych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przyczyny i cele powstawania budynków ze słomy, gliny i innych materiałów naturalnych

katastrofy naturalne i humanitarne:

  • trzęsienie ziemi, wojna, wojna domowa, huragany, powodzie, pożary, tsunami, zmiany klimatyczne, bezdomne sieroty, brak domu i brak szkoły,

Ekoturystyka, turystyka zrównoważona

  • przenosiny z miasta na wieś, ekoturystyka, turystyka zrównoważona.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Przeznaczenie budynków ze słomy i gliny,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Właściwości zdrowotne materiałów naturalnych a zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zrównoważony rozwój i pomoc humanitarna, zgodnie z zasadami neutralności, niezależności i bezstronności, humanitaryzmu oraz w oparciu o zasady sformułowane w Europejskim Konsensusie ws. Pomocy Humanitarnej:

  • ratowanie i ochrona życia w kontekście budowy ze słomy i gliny
  • pomoc ubogim i budowanie odporności na katastrofy w kontekście budowy ze słomobeli;
  • zaangażowanie rodzin, niepełnosprawnych, bezdomnych, ubogich i wdów w budowę własnego domu w ramach pomocy rozwojowej jako symboliczny wymiar budowania ze słomy i gliny,
  • pomoc rozwojową w zakresie reagowania na katastrofy;
  • edukację zdrowotną w kontekście budowy ze słomy i gliny na świecie, w tym budowę szpitali i medycznych gabinetów prywatnych;
  • wspieranie budowy, modernizację i utrzymanie w krajach dotkniętych tsunami i wojną domową;
  • rozwój budownictwa szkolnego i poprawę jakości pracy w szkołach, niezależnie od infrastruktury, funduszy i wyposażenia szkół na świecie w kontekście budowy ze słomobeli
  • rozwój i wdrażanie projektów budowlanych, remontowych i edukacyjnych, a także koordynację wsparcia inżynierskiego w kontekście budowy z kostek na świecie
  • ochronę praw bezdomnych, migrantów, osób zakażonych HIV, HPV, HBV, HCV w kontekście budowy ze słomobali;
  • edukację przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych, gimnazjum, liceum, uczniów szkół wyższych, osoby starsze, bezdomnych, osób zakażonych wirusami i chorych, mieszkańców slumsów, etc. w zakresie budowy ze słomobeli;
  • fundatorów i źródła finansowania budynków ze słomy i gliny, organizacje, instytucje i osoby prywatne,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Politykę regionalną i gospodarkę regionalną

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Rozwój i przyczyny rozwoju budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną na świecie i w Polsce

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Słownik tematyczny

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ciekawostki:

  • nieistniejący budynek szkoły z kostek siana w Stanach Zjednoczonych, obgryzały ją pasące się w pobliżu budynku na zielonej wiosną trawce krowy u początków XIX stulecia, dlatego wprowadzono glinę,
  • wykorzystywanie materiałów wojennych (worek, drut) do celów pokojowych,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ważne daty:

pierwszy poniedziałek października: World Habitat Day obchodzony od 1986 roku

1 I, 23 I, 11 II, 21 III, 22 III, 29 V, 21 IV, 5 VI, 20 VI, 26 VI, 19 VIII, 8 IX, 18 IX, 14 X, 15 XI, 16 XI, 25 XI, 1 XII,  2 XII, 5 XII, 10 XII, 18 XII, 19 XII

***

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wybrane zagadnienia:

  • kształtowanie przestrzeni miejskiej / architektura krajobrazu, architektura zieleni, budownictwo (wielko)miejskie, architektura ekologiczna;
  • ogród pionowy i dachowy, trawnik: projektowanie trawników, aranżacja, projektowanie ogrodów pionowych i dachowych,

***

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Budowę z kostek słomianych tynkowanych gliną

Istotna jest budowa domów w części warsztatowej, co prowadziło do budowy z kostek sprasowanej słomy.

Wpisuje się ona w rozwijający się od ponad dziesięciu lat w Polsce, a niezwykle popularny poza jej granicami, rozwój naturalnego budownictwa odwołującego się do tradycyjnych technologii z wykorzystaniem materiałów znanych i używanych w budownictwie od zarania dziejów, w szczególności na terenach wiejskich.

Tematyka budownictwa (wielko)miejskiego i kształtowania przestrzeni publicznej domaga się przygotowania treści merytorycznych obszarów tematycznych.

W związku z trwającym rozwojem i wzrastającą popularnością naturalnego budownictwa i architektury (ekobudownictwa i ekoarchitektury) oraz

w związku z trwającą od k. XIX stulecia budową z kostek i rozwojem budowy z kostek wykorzystywanych w ekobudownictwie, podczas trzęsienia ziemi, wojny, pożaru, powodzi, z powodu braku domu i szkoły,

a także w związku z prowadzonymi badaniami od 1975 roku

i wzrastającą popularnością budowy z kostek słomianych tynkowanych gliną w Polsce pojawiły się wybrane zagadnienia.

 

Budowa ze słomy i gliny, historia, początki i zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego i jego przyczyny. Słownik i ciekawostki

kokardka Budowa ze słomy i gliny (Naturalne Budownictwo i Architektura)


im

 

 

1. OKNOwnętrza,mz

***

Zrównoważony rozwój naturalnego budownictwa i architektury. Edukacja i Rozwój regionalny. Tradycja i współczesność

***

Miejsca i przyczyny rozwoju naturalnego budownictwa i architektury

 chmurka1

budowy ze słomy i gliny, kamienia wapiennego i innych materiałów naturalnych

Słownik:

technologia strawbale (straw bale), budowa w technologii strawbale, budowa w technologii des bottes de paille 

BUDOWA ze Słomy i Gliny

Budowa z kostek słomianych tynkowanych gliną,

budowa z bel (sprasowanej) słomy,

Budowa z prasaków i presaków słomy

budowa z balotów słomy, ze słomobali

Wybór literatury i instytucje

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk ACCA. The Global Body for Professional Accounts

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Agricologia

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Asianart.com. Tibetan Archive Projekt

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Atelier Alp

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Arquitectura Se Mueve, poświęcone świadomemu kształtowaniu przestrzeni publicznej

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk ArTUR, świadome kształtowanie przestrzeni publicznej i wpływ na przestrzeń publiczną,

zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego i, między innymi,

odnowienie starej szkoły na wsi

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukAta.org.au, jedna z ciekawszych organizacji: energia i woda

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Avantgardens

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Basinsa.net

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Bemarchitect, Bruce -Eugene Milliard Architect

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Bou-Ali G., Straw Bale and Straw Bale Wall System, Arizona 1993, między innymi o budowie z kostek słomianych tynkowanych gliną.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk California Strawbuilding Association, między innymi, o materiałach naturalnych i nietoksycznych, ognioodporności, i odporności na trzęsienia ziemi, badania wykorzystywane później w zrównoważonym rozwoju budownictwa naturalnego na świecie

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk California’s Earthbuilidngs Authority

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Cal-Earth – The California Institute of Earth Art and Architecture, instytucja kształcąca,

wybitny architekt i nauczyciel Nader Khalili

dzieło mistrza i jego 6 książek, które zmieniły

technikę, filozofię i postrzeganie architektury serdecznie polecamy,

między innymi Ceramic Houses & Earth Architecture: How to Build Your Own

domy dla bezdomnych, uchodźców i wiele innych: Galeria

i uczniów kontynuujących dzieło w wielu zakątkach świata

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Canya Viva, wykorzystanie naturalnych materiałów do budowy, działania skupione na zapobieganiu powodziom i pożarom

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Carved wood, rzeźby w drewnie3. Makieta

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Casas de paja, między innymi, interesujące stowarzyszenie zawodowe, ze względu na wysokość osiedla z materiałów naturalnych, konieczne spełnione wymagania odporności ogniowej, istotne zabezpieczenia przed pożarami budynków ze słomy i gliny, innych materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Chamila J.P.S., Halwatura R.U., Performance of Straw Bale Houses in Tropical Climatic Condition, University of Moratuwa

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Chrzanowski S., Budynki z płyt słomianych i trzcinowych, Warszawa 1958.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Cob Cottage Company

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Construire Autrement, Francja wypracowała technikę „zielonego budynku” przez wiele lat, rozwinęła współpracę z innymi krajami, między innymi, o podstawowych materiałach: słomie, ziemi i kamieniu wapiennym

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Cooper P., Rennick J., Straw Bale Construction as Passive Solar Architecture, Santa Margerita 1995, między innymi: o budowie z kostek słomy

Przy stoliku, machanie do, fot. Agnieszka Habina3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Cosas de Arquitectos, hiszpańskie rozwiązania, wiele informacji o Chinach oraz przyczynach budowy z materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Devolopment Center For Appropriate Technology,

między innymi, wprowadzanie naturalnego budownictwa i edukacja w zakresie budowy z kostek słomy i literatura, badania i ustalenia niezbędne w budownictwie naturalnym

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Earth Architecture, podstawowe wiadomości

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukEarth Block Founder

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukEarthquake Engineering Research Institute (EERI)

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ecole Nationale Superieure d’Architecture de Grenoble

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukEast County Magazine

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Eco Cocon, między innymi, produkcja beli ze słomy, słoma z ramą drzewną: ognioodporność, izolacja dźwiękowa, wysoka odporność cieplna, produkcja budynków ze słomy, korzyści z budownictwa naturalnego dla środowisk

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Econstruccio, wiele interesujących zrealizowanych projektów, między innymi, zrównoważony rozwój budowy ze słomy i gliny i innych materiałów naturalnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukEco Haustas, jedna z piękniejszych realizacji budowy ze słomy i gliny, budowy z kostek i pracy nad budową z kostek

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Eco School, rolnictwo ekologiczne, zielony budynek,10. Wokół domu, posadzone, fot. Małgorzata Gniadek-Drozd

edukacja i przyczyny realizacji budynków z materiałów naturalnych,

zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego i jego przyczyny

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk EEBU.EearthShipEurope

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk ESOSOC. United Nations and Social Council

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk  Garas G., Allam M., El Dessuky R., Straw Bale Construction as an Economic Environmental, ARPN Journal of Engineering and Applied Sciences, vol. 4, no. 9, 2009.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Gradjevinarstvo, między innymi bogata działalność wydawnicza

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Grupa Zagranica

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Guadua Bamboo, między innymi budowle z bambusa,

w Stanach Zjednoczonych, a także – Kolumbii

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukHistoric Rammed Earth

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk House Construction, między innymi, o budowie z bambusa

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk The Iron Straw Group, między innymi o: promowaniu zrównoważonego naturalnego budownictwa

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk „International Journal of Modern Engineering Research”,

wiele istotnych tekstów o budowie z kostek

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk „Journal on Civil Engineering”

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk „Journal of Environmental Research and Development”, w którym wiele istotnych tekstów o budowie z kostek,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Katai, Serbia i, między innymi,

edukacja w zakresie budowy z materiałów naturalnych, naturalne budownictwo i rękodzieło,

latem:

organizacja obozów edukacyjnych dla uczniów szkół podstawowych od klasy pierwszej do czwartej

i własna piekarnia, gdzie goście mogą spróbować swoich sił w tworzeniu lokalnych słodkości

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Kelm T., Architektura ziemi – tradycja i współczesność, Warszawa 1996.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk King B., Buildings of Earth and Straw: Structural Design for Rammed Earth and Straw-Bale Architecture, California 1996, jedna z ciekawszych książek poświęconych budowaniu ze słomy i gliny, z podstawowymi ustaleniami w zakresie budowy ze słomy i gliny.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Life Beyond Toursim

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Life in A Slow Life, między innymi, projektowanie wnętrz, z wykorzystaniem materiałów naturalnych

Całkiem niedawno przetłumaczony na język polski:

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk MP1050337inke G., Podręcznik budowania z gliny, Kraków 2013, podręcznik budowania z gliny

poparty wiedzą i wieloletnią praktyką

w zakresie budowania z gliny, w którym między innymi o glinie i jej właściwościach, o budowie z cegieł glinianych, o wypełnianiu gliną konstrukcji szkieletowych, o tynkach glinianych, budowlach z gliny, wskazówki dotyczące planowania i realizacji budowli z gliny

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Medical Missions

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Mintu.me, między innymi, wyposażenie domu ze słomy i gliny,

podręczniki do budowy z balotów słomy poparte wiedzą i doświadczeniem w zamian za wsparcie budowy domu ze słomy i gliny

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukMother Nature Network

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Mother Earth Living, amerykańskie realizacje i przyczyny budowy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukOAK Ridge National Laboratory

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Ontario Society of Builders in Canada, między innymi o propagowaniu budownictwa ze słomy i wspieraniu organizacji, osób prywatnych w budownictwie ze słomy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukOryzatech, słoma ryżowa i wiele innych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk The Poosh, realizacje budownictwa naturalnego, i ciekawostki: między innymi, igloo z gliny, tradycyjny domek Eskimosa ze śniegu

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Radojko O., The Properities of Straw Bale Walls, „Journal of International Scientific Publications: Materials, Methods and Technologies”, Vol. 8.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Realtor, amerykańskie realizacje i przyczyny budowy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Reseau Francais de la Construction Paille, budowa ze słomy, gliny i innych materiałów i literatura dotycząca tematyki

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Sajdik M., Schwarzinger M.European Union Enlargement: Background, Developments, Facts (Central and Eastern European Policy Studies) (Volume 2), 2007.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona MatejczukThe Salvation Army International

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Sculpture, rzeźby funkcjonalne, jeden z ciekawszych nurtów w rzeźbie

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Strawbale Europe

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Strawbale.com

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Strawbalecentral.com, jedno z podstawowych źródeł o budowaniu z kostek wraz z literaturą

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Sun Ray Kelley. Natural Builder, amerykańskie realizacje i przyczyny budowy

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Tolles, E. Leroy, Edna E. Kimbro, and William S. Ginell, Guías de planeamiento e ingeniería para la estabilización sismorresistente de estructuras históricas de adobe, Los Angeles 2002.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Tiny House Blog, między innymi, drewniane domy na kółkach

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Wydawnictwo „Zielone Brygady”, dobre z natury, literatura i programy aktywizacji młodzieży. Bardzo polecamy.

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk The University of Agriculture, Peshawar, Pakistan

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk WWoofSerbia.org, zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego i jego przyczyny

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Voice of Nature, ciekawostka

Glina, fot. Iwona Matejczuk3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zemljana Arhitektura, realizacje i współpraca z

Wydziałem Inżynierii Lądowej i Geodezji,

a także

Wydziałem Nauk Technicznych,

zrównoważony rozwój budowy ze słomy i gliny, naturalnego budownictwa

przyczyny budowania ze słomy i gliny wraz z przyczynami rozwoju naturalnego budownictwa

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zelena Komuna, organizacja zajmująca się, między innymi,

promocją zdrowego trybu życia i zrównoważonym rozwojem

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Zelena Srbija, między innymi

promowanie zdrowego trybu życia i zachowania zdrowego środowiska,

rozwój budownictwa naturalnego, przyczyny i materiały

wspierane między innymi przez

Ministerstwo Środowiska, Planowania Przestrzennego i Górnictwa oraz ISC

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Żivotinje, cały nurt budowy ze słomy i gliny, przyczyny budowy ze słomy i gliny,

Instytucje

Asian Coalition for Housing Rights

Auroville. Earth Institute. UNESCO CHAIR EARTHEN ARCHITECTURE,

Building and Social Housing Foundation

Centre on Housing Rights and Evictions

Community of Democracies

CRAterre

Habitat for Humanity Poland

Habitat for Humanity International

ESCAP

Fundacja Cohabitat

Fundacja EkoRozwoju

Fundacja Misja Medyczna

Fundacja Solidarności Międzynarodowej

Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej PAUCI

Good Humanitarian Donorship

International Medical Center

International Medical Relief

King Baudouin Foundation

The National Architectural Accrediting Board (NAAB) wraz z programami

OCHA. United Office for the Coordination of Humanitarian Affairs

OECD

Organization of American States. Democracy for peace, security and development

Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej wraz z Funduszem Adama Świerczyńskiego

Polska Fundacja im. Roberta Schumana

Polska Pomoc

School of Architecture, gdzie cała grupa badawcza zajmująca się budową z kostek i w technologii ze słomy i gliny wraz z uwzględnieniem przyczyn i rozwoju budowy z kostek

TierraTEC – Arquitectura de Tierra

UNDAC, Zespół w Stałej Gotowości ds. Oceny i Koordynacji Katastrofy, United Nations Disaster Assessment and Coordination Missions (UNDAC) i UNDAC Missions in Asia Pacific

UNHCR

Unhabitat.org

University of Bath

Univeristy of Moratuwa Department of Civil Engineering

Regulacje

Europejski Konsensus ws. Pomocy Humanitarnej

The Vancouver Declaration On Human Settlement

Konwencja dotycząca statusu uchodźców sporządzona w Genewie

The Universal of Human Rights

Ustawa o Współpracy Rozwojowej

 

Serdecznie polecamy

Zalety i wady budowy ze słomy i gliny. Budowa w Prądniku Korzkiewskim

Słoma i glina jako źródło ciepła.

Budowa ze słomy i gliny

Film wykorzystany dzięki uprzejmości Krzysztofa Lisa

(Drewno zamiast benzyny)

pasjonata budowy ze słomy i gliny w Polsce,

jednego z pierwszych propagatorów rozwijającego się od ponad dziesięciu lat naturalnego budownictwa z wykorzystaniem tradycyjnych materiałów w Polsce,

autora bloga Dom autonomiczny, na którym dzieli się niezbędnymi wskazówkami dotyczącymi tematyki i obszarów naturalnego budownictwa

Budowa ze słomy i gliny w Prądniku Korzkiewskim w ramach

„Zielonego domu czyli o architekturze inaczej”

dom2dom1

 ***

cropped-chmurka.jpg

ZALETY i WADY BUDOWY z presaków słomy

o czym warto wspomnieć i pamiętać

– – –

Autonomiczny EKOnomiczny Estetyczny EKOlogiczny Odporny

Słoma i glina jako źródło ciepła. Barwa i połysk słomy przywołuje skojarzenie z ciepłem słońca, przypominając o złocistych łanach zbóż i plonach zbieranych latem. Glina spaja słomę i sprawia, że dom jest trwały, stabilny i solidny. Okna budynków z naturalnych materiałów, wypełniane między innymi słomą, zapewniają wgląd w istotę rzeczy i właściwe poznanie materiałów.

GlinasciacWśród zalet budowy ze słomy i gliny zasługują na uwagę: twardość i solidność (kostki ze słomy mocno sprasowane), naturalna klimatyzacja (dzięki połączeniu słomy i gliny), ciepło, wysoka odporność cieplna, wykorzystanie gliny jako tynku dające odpowiednią wilgotność, energooszczędność (korzystne w przypadku budowy domów ze słomy i gliny, np. dla bezdomnych pod Poznaniem, dla rodzin niepełnych lub rodzin z różnych środowisk), brak potrzeby montowania kosztownej wentylacji, co jest istotne dla zdrowia, brak kurzu, uczuleń i chorób związanych z używaniem nowych materiałów budowlanych, co jest ważne dla zdrowia, szczególnie dla alergików, właściwości antybakteryjne, zwiększanie odporności skóry na mikroorganizmy, dzięki glinie, zabezpieczenie przed pożarami, uzyskane dzięki słomie w glinie, ciche wnętrze, izolacja dźwiękowa, redukcja szumów, ochrona przed hałasami z zewnątrz, szybki proces budowy i niskie koszty (wytrzymałość ok. 50 lat, z punktu widzenia kosztów – opłacalność). Jedną z ważniejszych zalet budowy ze słomy i gliny jest niski koszt budowy domu ze słomy i gliny, przy budowie domu wykorzystuje się własną siłę roboczą oraz wolontariuszy. Miękkość w dotyku, łatwa możliwość naprawy domu (także samodzielnie) i ekonomia materiałów to zalety naturalnych tynków.

sloma5Ten obraz komplikują wady budowy ze słomy i gliny, o których należy pamiętać i które należy wyeliminować: wilgoć i pleśń na tynkach glinianych, a w związku z nią konieczne zabezpieczenie słomy przed wilgocią, problem pojawia się w przypadku odwilży w górach i wzbierania rzek, budowa domu ze słomy i gliny jest niewskazana w miejscach, w których np. często wylewają rzeki, a także występują częste i silne opady deszczu; pękanie gliny, szczególnie w połączeniu z innym materiałem (drewno); zwierzęta i rośliny w ścianach domu: termity, szkodniki, gryzonie, konieczne zabezpieczenie przed szkodnikami, termitami; rośliny z tynku, konieczny odpowiedni czas wyschnięcia tynku; duża powierzchnia ścian domu przez duże rozmiary kostek słomianych, o czym musimy pamiętać przy wyborze działki, którą mamy do dyspozycji lub którą zamierzamy zakupić. Duża powierzchnia ścian może jednak zostać uznana za zaletę (ciepło).

Zwiększanie odporności na mikroorganizmy, brak uczuleń, chorób związanych z uczuleniami na nowe materiały budowlane, użycie gliny i słomy jako źródła ciepła i solidności wiążą się z celami projektu i aktywnością po zdrowie.

Budowa ze słomy i gliny w Prądniku Korzkiewskim wpisuje się w rozwijający się od ponad dziesięciu lat w Polsce, a niezwykle popularny poza jej granicami

rozwój naturalnego budownictwa i architektury (ekobudownictwa i ekoarchitektury) z wykorzystaniem materiałów naturalnych znanych i używanych od zarania dziejów w budownictwie,

w szczególności na terenach wiejskich.

Miodowy, z odcieniem brązu, żółty, żółtawy, złocisty, biały… Barwy i znaczenie barw budowy ze słomy i gliny

sklepienieBUDOWA Z KOSTEK SŁOMIANYCH TYNKOWANYCH GLINĄ JAKO POZNANIE BARW I ODCIENI: ZŁOCISTY, MIODOWY, SREBRNY, ŻÓŁTY, BIAŁY, BIEL ŻÓŁTAWA, BARWA CZARNEJ PSZCZOŁY,  BIAŁY Z ODCIENIEM NIEBIESKIEGO, BIAŁY Z ODCIENIEM CZERWONEGO, KHAKI

Brązy: blady, brąz wypalanej glinki, o odcieniu kasztana, z odcieniem czerwonawym, brąz wenge, beżowy, miodowy, orzechowy, ciemnobrązowy, przydymiony, podpalany, o odcieniu zielonoczarnym, bambusa; biel: żółtawa, przypominająca kwiat pieprzu, kremowa, z odcieniem niebieskiego, najlepszy z białych odcieni, przypominający diament, szary: gołębi, szarobeżowy, platynowy, z odcieniem brązu i z odcieniem czerwieni, ciemnoszary marengo; zieleń: blada, ciemna, oliwkowa, khaki, morska, szmaragdowa, zgniła, wiosenna, oliwkowa, pistacjowa.

W przyszłości, w Polsce i poza jej granicami: biblioteki, hotele, zrownoważony rozwój budownictwa naturalnego i domy z materiałów naturalnych, domy dla rodzin niepełnych i dla bezdomnych, Fundacja Cohabitat, Habitat for Humanity, Eurasia, Habitat Humanity International: od 1990 roku także w Polsce

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk w Wielkiej Wsi i Prądniku Korzkiewskim w celach artystycznych i edukacyjnych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk w Lublinie, w edukacji na oddziale szpitalnym

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk w Rybniku Zielony dom

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk w Zbuczynie i w Wiśniewie, wykorzystanie elementów w edukacji ekologicznej uczniów

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Domy: pod Poznaniem, budowa z gliny, słomy i kamieni, wieloletni program niesienia pomocy, mający na celu promowanie ekobudownictwa (budownictwa z naturalnych materiałów) realizowany przez Habitat for Humanity, przy współpracy z wolontariuszami z Kanady, zrównoważony rozwój budownictwa naturalnego i osiedli mieszkaniowych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Rezydencje i biblioteki: w Stanach Zjednoczonych: rezydencja Ruth Braly w Homewood, biblioteka publiczna w Mattawa w stanie Washington z beli słomianych

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Domy: w Pakistanie domy ze słomy i gliny dla samotnych matek,

3. Wielka Wieś, fot. Iwona Matejczuk Hotele: w RPA pięciogwiazdkowy hotel z beli słomianych,

hotel ze słomy, gliny, kamieni i innych materiałów naturalnych na Ukrainie.

BUDOWNICZY, Architekci, EKOLODZY I EDUKATORZY

Fundacja Cohabitat

Młodzieżówka Cohabitatu

i

Habitat for Humanity. Eurasia

Habitat for Humanity International

Habitat For Humanity International zbudował, przygotował i odnowił ponad 35000 domów na całym świecie, tym samym dał proste schronienie i wiele innych dla ponad 1,75 miliona osób, od 1990 roku również w Polsce

***

w Kątach Wrocławskich

znalazły mieszkanie 4 rodziny, które wcześniej zmuszone były do życia wraz z dziećmi w ciężkich warunkach,

dom został postawiony w pełnej zieleni okolicy w pobliżu szkół

w Marszewie pod Poznaniem

powstaje dom z gliny, słomy, kamieni i drewna dla bezdomnych

***

Zalety: trwałość, energooszczędność w eksploatacji, 4x mniejsze
koszty budowy, lepsze zdrowie mieszkańców

 

Współpraca z partnerami

w oparciu o fundusz odnawialny

Wsparcie dla odbiorców

między innymi z zakresu oszczędzania energii i ciepła w gospodarstwie domowym.

          Zapobieganie bezdomności, ale także

                                       współpraca z bezdomnymi

Gisue i Morgan Hariri stworzyły między innymi

Fog Habitat II (1994) jest adresowany między innymi do samotnych matek.

Habitat w kształcie mostu ma się kojarzyć z bezpiecznym schronieniem.

Wielkowiejska realizacja budowy ze słomy i gliny. Rozwijanie umiejętności świadomego kształtowania przestrzeni publicznej

Solidność jako istotną i ważną cechę dla budowy ze słomy i gliny pokazała budowa dwóch okazałych domów,

odwołujących się do znanego i tradycyjnego sposobu budowy domów z cegieł i pokrytych strzechą.

Strzecha znalazła wprawdzie zastosowanie w nowoczesnym budownictwie,

jednak stosunkowo rzadko pokrywa domy (ubogich, rolników, pszczelarzy, rybaków) z kostek słomianych tynkowanych gliną.

Jak rozpoznać domek rodziców po dachu?

Słoma i glina jako przełamywanie stereotypów, ochrona dziedzictwa i edukacja

Wybuduj dom z kostek słomianych tynkowanych gliną.

„Zielony dom czyli o architekturze inaczej” wyraźnie ujawnia bliski jej twórcom rodzaj praktyki – budowanie.

4. MakietaWrażliwość na kolor (zieleń, brąz), materiał (glina, drewno) i detal (krzewy, ozdoby) są efektem świadomego stosowania ascetycznych wzorców prostoty budowy ze słomy i gliny i elementów architektury zieleni i kształtowania krajobrazu, tradycyjnej architektury wiejskiej. 2. MakietaKolorowe elementy w połączeniu z kwiatkami, drzewami, krzewami w pełni prezentują się na makiecie przygotowanej przez uczniów.

Charakteryzująca się prostotą i starannością

makieta zagospodarowania wsi,

przypomina układ widoczny w Wielkiej Wsi (układ domów, szkoła, przedszkole, ulica i place zabaw).

Zamiłowanie do regionu i bliska czwartoklasistom przestrzeń widziana na co dzień znalazła swój wyraz na makiecie.3. Makieta

Pomimo prostoty, forma jest starannie modelowana.

Kultura materiałów przywodzi na myśl realizacje budownictwa naturalnego, tradycyjnej architektury wiejskiej, z elementami kształtowania krajobrazu, tworząc kompozycyjną równowagę.

Istotne okazuje się wzbudzanie u uczniów świadomego kształtowania przestrzeni publicznej, z uwzględnieniem celów i przeznaczenia.

Zaprezentowane podczas pikniku “Aktywnie po zdrowie” założenia stają się wyrazistym przykładem realizacji budowy ze słomy i gliny, z elementami architektury zieleni i tradycyjnej architektury wiejskiej.

Elegancja i piękno. Odcienie brązu, szarości, zieleni. Prostota, lekkość, oszczędność, surowość, minimalizm i funkcjonalność

Dom i dłonie, fot. Iwona Matejczuk12. Po kamyczkach, fot. Małgorzata Gniadek-DrozdRadosna zielona barwa „Zielonego domu czyli o architekturze inaczej” skłania do zastanowienia się nad wnętrzem zielonego domu i jego wyposażeniem.

Kształtująca się i rozwijająca wyobraźnia architektoniczna podsuwała rozwiązania w zakresie tworzenia przestrzeni, której znamiennymi cechami są surowość, prostota oszczędność form, minimalizm i funkcjonalność.

Słoma i glina jako źródło ciepła i solidności. Drewno zamiast benzyny, ten krótki filmik, prezentowany na youtube.com, do którego obejrzenia serdecznie zachęcamy, dzięki uprzejmości Krzysztofa Lisa, któremu w tym miejscu należą się podziękowania za zainteresowanie wielkowiejską edukacją w zakresie budowy ze słomy i gliny i naturalnego budownictwa.

Wskazówkami dotyczącymi budowy Domu autonomicznego Krzysztof Lis dzieli się na blogu pod tym samym tytułem.

P1070321Uczniowie poznali podstawowe cechy budowy ze słomy i gliny i budownictwa naturalnego, elementy architektury zieleni, architektury ekologicznej i kształtowania krajobrazu, proporcje, pokrycia i kształt dachu.

Zobaczyli jak wygląda projekt domu na rysunku technicznym. Poznali podstawowe różnice, materiały i fot. IMnarzędzia i bogactwo architektury regionalnej Gminy Wielka Wieś.

P1070324

Warto przyjrzeć się bliżej wnętrzu.

Dobór kolorów użytych materiałów, sposób wykorzystania materiałów naturalnych i oświetlenia wnętrza naturalnego budynku wyraża założenia i cele naturalnego budownictwa i architektury naturalnej.

W rezultacie architekturę naturalną zdominowały odcienie brązu, bieli, żółci, szarości, zieleni o ważnej symbolice. Miodowy, złocisty, blady, brąz wypalanej glinki, o odcieniu kasztana, purpurowobrązowy, z odcieniem czerwonawym, brąz wenge, beżowy, orzechowy, ciemnobrązowy, przydymiony, podpalany, o odcieniu zielonoczarnym, bambusa (bogactwo odcieni i zmysłowość); szary: mysi, gołębi, szarobeżowy, szarobrązowy, platynowy, z odcieniem brązu i z odcieniem czerwieni, ciemnoszary marengo (respekt, organizacja, praktyczność); biel: z żółtawym odcieniem, przypominająca kwiat pieprzu, kremowa, z odcieniem niebieskiego, najlepszy z białych odcieni, przypominający diament, jeśli zieleń, to: blada, ciemna, oliwkowa, khaki, morska, szmaragdowa, zgniła, wiosenna, oliwkowa, pistacjowa (życie, poszanowanie życia, harmonia, natura i bliski kontakt z naturą). Barwy te i ich symbolika oddają istotę naturalnego budownictwa i architektury naturalnej. Naturalne światło wpadające z zewnątrz i sztuczne oświetlenie, użycie odcieni brązu, szarości i zieleni ma tworzyć pełną równowagi kompozycję z barwami użytych materiałów naturalnych.

Naturalne budownictwo i architektura naturalna w szczególny sposób ujawniają piękno odcieni brązu, szarości i zieleni.

Piękno architektury naturalnej to gra odcieni o różnej ifot. IMntensywności. Subtelne urozmaicenie odcieni ujawnia się w grze świateł i intensywności. Użycie gliny w połączeniu ze słomą nabiera znaczenia w kontraście z drewnem.

Naturalne budownictwo i architektura naturalna w szczególny sposób ujawniają piękno odcieni i intensywności brązu, szarości, zieleni.

Jedną z najbardziej wyrazistych cech naturalnego budownictwa i architektury naturalnej jest brak krzykliwych i drażniących kolorów (różu, fioletu, pomarańczowego, czerwonego, niebieskiego), co pokazywały warsztaty dotyczące zagadnienia, jakich kolorów i materiałów nie stosować w naturalnym budownictwie (ekobudownictwie) i architekturze naturalnej (ekoarchitekturze).

Naturalne światło wpadające z zewnątrz i sztuczne oświetlenie, użycie odcieni brązu, szarości i zieleni ma tworzyć pełną równowagi kompozycję z barwami użytych materiałów naturalnych.

Prostota, lekkość, oszczędność form, surowość, użycie skromnych środków w wykonaniu i wszystkich towarzyszących elementach, wyposażeniu wnętrz z  materiałów naturalnych, minimalizm i funkcjonalność przekonują o istotnej wartości architektury naturalnej.

Odcienie brązu, szarości i zieleni, naturalne światło i sztuczne oświetlenie wraz z użyciem skromnych i naturalnych środków w wyposażeniu naturalnego domu, hotelu, lokalny wypiek chleba świadczą o naturze świata naturalnego budownictwa i tej architektury.

Elegancję i prostotę piękna wyrażoną przez tę architekturę najpełniej oddała budowa domów.